૧૦૦ શબ્દોની વાત : માઠું કે મીઠું?

તન્મય વોરા

નીક વૂયૂસિક ઝીદાદીલ ઈન્સાન છે.

જન્મથી જ તેમને હાથ કે પગ ન હતાં! એક હતાશ બાળક તરીકે શરૂઆતનો થોડો સંધર્ષ તેમને આત્મહત્યા સુધી દોરી ગયેલ. પરંતુ,તેમના જેવી જ પંગુતાથી પીડાતા એક વ્યક્તિની લડત વિષેના, તેમની માતાએ વંચાવેલા પ્રેરણાદાયી લેખે, તેમનું જીવન બદલી નાખ્યું.

એ જ્ઞાને તેમના પર ઊંડી અસર કરી. જીવન તરફનો તેમનો દ્રષ્ટિકોણ જ બદલી ગયો, શારીરીક અક્ષમતા પર પ્રભુત્વ મેળવી,આજે તેઓ કોઇ પણ સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ જ જીવે છે. આજે તે સફળ સ્વયંસેવી-સંસ્થા ચલાવે છે અને સમગ્ર દુનિયામાં જીવનના પડકારો ઝીલવાનો સંદેશ ફેલાવે છે.

તેમનો સવાલ છે,જિંદગીના પડકારો તમને માઠા કે મીઠા બનાવી શકે છે.તમે શું પસાંદ કરશો?”


આ શ્રેણીના લેખક શ્રી તન્મય વોરાનાં સંપર્ક સૂત્રઃ

· નેટ જગત પર સરનામું : QAspire.com

· ઈ-પત્રવ્યવહારનું સરનામું:tanmay.vora@gmail.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2ueRZfZ
via IFTTT

Advertisements

૧૦૦ શબ્દોની વાત : ચાલો, આજે કંઈક તો કરીએ જ

ઉત્પલ વૈશ્નવ

આપણા દરેકમાં જીવનને પ્રેરક રૂપે જીવવવાની કોઈને કોઈ ખૂબી રહેલ છે.

ક્યારેક આપણા ભૂતકાળના અનુભવો આપણને નાના અને બિનમહત્ત્વના બનાવી નાખે છે.પરંતુ એટલું ન ભૂલીએ કે, નાનાં દેખાતાં પાણીનાં ટીપે ટીપામાં નદી બનવાની ક્ષમતા છે.

નાનાં પગલાંથી શરૂઆત કરીએ.બીજાં શું વિચારશે કે કહેશે તેની પરવા ન કરીએ.

આપણે શું બનવું છે એ વિચારવાનું છે.

આપણી કેડી આપણે જ કંડારીએ.

પહેલાં લોકો હસશે, પછી કુથલી કરશે, અને પછી આપણને અનુસરશે.

ક્યારે પણ અધુરૂં ન મૂકી દઈએ. લાગ્યાં રહીએ. આપણો મત દર્શાવીએ. જીવનની રમતનો દાવ ખુશી ખુશી રમીએ.

આપણામાં વિશ્વાસ રાખવા, અને આપણે કંઈક કરીએ, એ માટે કોઈ આમંત્રણ આપવા નહીં આવે.


શ્રી ઉત્પલ વૈશ્નવનાં સંપર્ક વીજાણુ સંપર્ક સૂત્રો:

ઈ-મેલ: hello@utpal.me | Twitter: @UtpalVaishnav | Facebook | Skype: skype@utpal.me

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2lX5wVK
via IFTTT

૧૦૦ શબ્દોની વાત : માઠું કે મીઠું?

તન્મય વોરા

નીક વૂયૂસિક ઝીદાદીલ ઈન્સાન છે.

જન્મથી જ તેમને હાથ કે પગ ન હતાં! એક હતાશ બાળક તરીકે શરૂઆતનો થોડો સંધર્ષ તેમને આત્મહત્યા સુધી દોરી ગયેલ. પરંતુ,તેમના જેવી જ પંગુતાથી પીડાતા એક વ્યક્તિની લડત વિષેના, તેમની માતાએ વંચાવેલા પ્રેરણાદાયી લેખે, તેમનું જીવન બદલી નાખ્યું.

એ જ્ઞાને તેમના પર ઊંડી અસર કરી. જીવન તરફનો તેમનો દ્રષ્ટિકોણ જ બદલી ગયો, શારીરીક અક્ષમતા પર પ્રભુત્વ મેળવી,આજે તેઓ કોઇ પણ સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ જ જીવે છે. આજે તે સફળ સ્વયંસેવી-સંસ્થા ચલાવે છે અને સમગ્ર દુનિયામાં જીવનના પડકારો ઝીલવાનો સંદેશ ફેલાવે છે.

તેમનો સવાલ છે,જિંદગીના પડકારો તમને માઠા કે મીઠા બનાવી શકે છે.તમે શું પસાંદ કરશો?”


આ શ્રેણીના લેખક શ્રી તન્મય વોરાનાં સંપર્ક સૂત્રઃ

· નેટ જગત પર સરનામું : QAspire.com

· ઈ-પત્રવ્યવહારનું સરનામું:tanmay.vora@gmail.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2ueRZfZ
via IFTTT

૧૦૦ શબ્દોની વાત : ચાલો, આજે કંઈક તો કરીએ જ

ઉત્પલ વૈશ્નવ

આપણા દરેકમાં જીવનને પ્રેરક રૂપે જીવવવાની કોઈને કોઈ ખૂબી રહેલ છે.

ક્યારેક આપણા ભૂતકાળના અનુભવો આપણને નાના અને બિનમહત્ત્વના બનાવી નાખે છે.પરંતુ એટલું ન ભૂલીએ કે, નાનાં દેખાતાં પાણીનાં ટીપે ટીપામાં નદી બનવાની ક્ષમતા છે.

નાનાં પગલાંથી શરૂઆત કરીએ.બીજાં શું વિચારશે કે કહેશે તેની પરવા ન કરીએ.

આપણે શું બનવું છે એ વિચારવાનું છે.

આપણી કેડી આપણે જ કંડારીએ.

પહેલાં લોકો હસશે, પછી કુથલી કરશે, અને પછી આપણને અનુસરશે.

ક્યારે પણ અધુરૂં ન મૂકી દઈએ. લાગ્યાં રહીએ. આપણો મત દર્શાવીએ. જીવનની રમતનો દાવ ખુશી ખુશી રમીએ.

આપણામાં વિશ્વાસ રાખવા, અને આપણે કંઈક કરીએ, એ માટે કોઈ આમંત્રણ આપવા નહીં આવે.


શ્રી ઉત્પલ વૈશ્નવનાં સંપર્ક વીજાણુ સંપર્ક સૂત્રો:

ઈ-મેલ: hello@utpal.me | Twitter: @UtpalVaishnav | Facebook | Skype: skype@utpal.me

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2lX5wVK
via IFTTT

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ – ગુલામી :: પ્રકરણ ૧૯ -:બ્લૅક હોલ

દીપક ધોળકિયા

સિરાજુદ્દૌલાના ભયથીકલકતાની ફૅક્ટરીમાંથી બધાએ છૂટવાની કોશિશ કરી પરંતુ માત્ર ત્રણ જ જણ દૂર લાંગરેલાં જહાજ સુધી પહોંચી શક્યા. આ જહાજના સૈનિકો કાયર નીકળ્યા. એમણે ફૅક્ટરીને બચાવવા માટે કશા જ પ્રયત્ન નહોતા કર્યા. જે લોકોને સ્ત્રીઓ અને બાળકોને સલામત લઈ જવાની જવાબદારી સોંપાઈ હતી તે પાછા જ ન આવ્યા અને જહાજો પણ મેદાન છોડીને ભાગી છૂટ્યાં હતાં.

સાંજે સિરાજુદ્દૌલા, એના સિપહસાલાર મીર જાફર અને બીજા સરદારો સાથે કિલ્લામાં પ્રવેશ્યો અને એણે તરત કૃષ્ણદાસ અને બીજા વેપારી અમીચંદને હાજર કરવા હુકમ કર્યો. એ બન્ને આવ્યા ત્યારે સિરાજુદ્દૌલાએ એમની સાથે સારો વર્તાવ કર્યો તે પછી પોતાનો દરબાર ભર્યો અને હૉલવેલને બોલાવ્યો. કિલ્લો બાંધવા માટે હૉલવેલે આપેલાં બધાં જ બહાનાંનો એણે ઇનકાર કર્યો અને કંપનીનો માલ કબજામાં લઈ લેવાનો આદેશ આપ્યો. આખા દિવસની મહેનતના અંતે માત્ર પચાસ હજાર રૂપિયાનો માલ હાથ લાગ્યો હતો. સિરાજુદ્દૌલાને આ વાતનો ગુસ્સો હતો અને એણે ગમે ત્યાંથી બધો માલ કાઢી આપવા હૉલવેલને તાકીદ કરી.

બ્લૅક હોલ

દુઃખી હૉલવેલ પાછો ફર્યો ત્યારે એના સાથીઓ સખત પહેરા નીચે હતા. ચારે બાજુ આગ ભડકે બળતી હતી. કિલ્લામાં જેટલા લોકો હતા એમના માટે છુપાવાની જગ્યા નહોતી. ગાર્ડોને એક ભંડકિયા જેવી જગ્યા મળી. આ જ બ્લૅક હોલ!

આ ભંડકિયામાં ગાર્ડોએ ઠાંસીઠાંસીને ૧૪૬ જણને ભરી દીધાં, એમાં સ્ત્રીઓ અને બાળકો પણ હતાં. માણસો સમાય તેમ નહોતાં, તે એટલી હદે કે છેલ્લા માણસને ઘુસાડ્યા પછી દરવાજો માંડમાંડ બંધ થયો. ૧૪૬ શરીરો એકબીજાં સાથે ઘસાતાં હતાં. વાતાવરણમાં ભેજને કારણે ભારે બફારો હતો. થોડી વારમાં તો આખા ભંડકિયામાં પરસેવાની ગંધ ભરાઈ ગઈ. શ્વાસ લેવાનું કપરું થઈ પડ્યું. હોલવેલ બારીમાં ગોઠવાયો હતો. એણે એક ગાર્ડને પાણી માટે કહ્યું. પેલાને દયા આવી અને જેટલું મળ્યું તેટલું પાણી મશકોમાં ભરીને લઈ આવ્યો. પાણી પીવા માટે કંઈ નહોતું. લોકો પોતાની હૅટોમાં પાણી લઈને પીવા લાગ્યા. તે સાથે જ ભારે ધમાચકડી મચી ગઈ. લોકો એકબીજાના મોઢામાંથી હૅટ ખેંચવા લાગ્યા. તરસ મટાડવા લોકો પોતાનાં કપડાંનો જ પરસેવો ચૂસવા લાગ્યા અને કોઈએ તો પોતાનો જ પેશાબ પી લીધો. લોકો માત્ર પાણી માટે જ નહીં, હવા માટે પણ તરસતા હતા. પણ દયામાયાએ સૌના મનમાંથી વિદાય લઈ લીધી હતી. ગરમી, ધક્કામુક્કીને કારણે વાત મારામારી પર પહોંચી. એમાં કેટલાય ચગદાઈ મૂઆ. રાતના બે વાગ્યે ૧૪૬માંથી માંડ પચાસેક જીવતા બચ્યા હતા, પણ આ ભંડકિયાની હવા આટલા લોકો માટે પણ પૂરતી નહોતી. મળસ્કે કંપનીના મુખ્ય લશ્કરી માણસો આવ્યા અને દરવાજો ખોલાવ્યો ત્યારે માત્ર ૨૩ જણ મરવાની હાલતમાં જીવતા હતા. હૉલવેલ પોતે બેભાન હાલતમાં મળી આવ્યો.

સવારે હૉલવેલને સિરાજુદ્દૌલા પાસે લઈ ગયા ત્યારે એણે એને ખજાના વિશે પૂછ્યું પણ ખજાનો તો પહેલાં જ બહાર કાઢી લેવાયો હતો. હૉલવેલના જવાબથી સિરાજુદ્દૌલાને સંતોષ ન થયો અને એણે એને કેદ કરી લીધો. બીજા ચારને છોડી મૂક્યા પણ એક સ્ત્રી હતી એને મીર જાફરે રાખી લીધી.

આ બાજુ સિરાજુદ્દૌલાએ કલકતાના ધનાઢ્યો પર હુમલા કર્યા પરંતુ એ કલકત્તા પર હુમલો કરશે એવા સમાચાર કોઈ જાસૂસે સૌને આપી દીધા હતા એટલે અમીચંદ શાહુકારની મિલકત સિવાય સિરાજુદ્દૌલાના હાથમાં બહુ ધન ન આવ્યું. આ સમય દરમિયાન કંપનીએ કોઈ માલ લંડન મોકલ્યો નહોતો અને લંડનથી કોઈ જહાજ આવ્યું નહોતું એટલે કંપનીને એ દૃષ્ટિએ બહુ નુકસાન ન થયું.

આ બાજુ લંડનમાં બ્લૅક હોલના સમાચાર પહોંચ્યા તેનાથી લોકો ખળભળી ઊઠ્યા. સામાન્ય રીતે લોકો ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે સારા શબ્દોમાં ન બોલતા પણ આ ઘટનાએ સામાન્ય લોકોમાં કંપનીના માણસો માટે સહાનુભૂતિ પેદા થઈ. જો કે કંપનીએ પોતે આ બનાવને બહુ મહત્ત્વ ન આપ્યું. એને એટલો જ સંતોષ હતો કે જાનનું તો નુકસાન ભલે થયું પણ માલનું બહુ નુકસાન ન થયું! પરંતુ પછી નિરદ ચૌધરી વગેરે ઇતિહાસકારોએ એવું સ્થાપિત કર્યું કે બ્લૅક હોલની ઘટનાએ ક્લાઇવને ખુન્નસથી ભરી દીધો.

સિરાજુદ્દૌલા જુલાઈની બીજી તારીખે કલકત્તામાં ૩૦૦૦ની ફોજ છોડીને પોતાની રાજધાની મુર્શીદાબાદ તરફ નીકળી ગયો. એણે કલકતાનું નામ પણ બદલીનેઅલીનગર કરી નાખ્યું હતું. બીજી બાજુ, કંપનીની મદ્રાસ પ્રેસીડેન્સીમાંથી કુમક આવવી શરૂ થઈ ગઈ અને કેટલાંય જહાજો સહિત ૪૫૦ સૈનિકો એકત્ર થઈ ગયા. એમણે હુગલીના કાંઠે ફલ્તા ગામ પાસે જહાજો લાંગર્યાં. આ સ્થળ મુર્શીદાબાદથી દૂર હોવાથી અંગ્રેજોને વિશ્વાસ હતો કે સિરાજુદ્દૌલા આટલે દૂર લડાઈ માટે આવશે નહીં.

ક્લાઇવ આવે છે!

આપણે આગળ જોઈ ગયા છીએ કે ક્લાઇવ અને વૉટ્સન ગેરિયાનો કિલ્લો જીતી લીધા પછી બીજાપુર તરફ આગળ વધ્યા હતા પરંતુ કલકત્તા કંપનીના હાથમાંથી છૂટી ગયાના સમાચાર મળતાં એમને બંગાળ તરફ જવાનો હુકમ મળ્યો હતો. નીકળતાં પહેલાં જ ક્લાઇવ, વૉટ્સન અને બીજાઓ વચ્ચે કમાંડ કોણ સંભાળે તેનો ઝઘડો થયો હતો. એમાં જ બે મહિના નીકળી ગયા હતા. અંતે કર્નલ ક્લાઇવને યુદ્ધ અને વ્યૂહનું સુકાન સોંપવાનો નિર્ણય લેવાયો. પહેલાં તો એને માત્ર લશ્કરી વડા તરીકે જ સત્તાઓ આપવામાં આવી હતી પણ પછી બધી સત્તા એને સોંપી દેવાઈ. એમનો નૌકા કાફલો ગેરિયાથી ગોવા, મદ્રાસ અને સિલોન (શ્રીલંકા)ના માર્ગે ડિસેમ્બરમાં ફલ્તા પહોંચ્યો.

બીજી બાજુ, સિરાજુદ્દૌલાએ માની લીધું હતું કે હવે કંપની તરફથી કોઈ ભય નથી એટલે એ ઑક્ટોબરમાં એના જૂના હરીફ, પૂર્ણિયાના ફોજદાર પર ચડાઈ લઈ ગયો. ક્લાઇવ સિરાજુદ્દૌલા માટે દખ્ખણના મોગલ સૂબા સલાબત ખાન, આર્કોટના નવાબ અને મદ્રાસના પ્રેસીડેન્ટના પત્રો લઈ ગયો હતો. પરંતુ એને આદેશ મળ્યો હતો કે નવાબ સંધિ માટે તૈયાર ન થાય તો એની રાજધાની મુર્શીદાબાદ પર જ હુમલો કરતાં અચકાવું નહીં. સિરાજુદ્દૌલા આ રીતે અંધારામાં જ રહી ગયો.

સંદર્ભઃ

1. Voyage from England to India in the year MDCCLIV (=1754) Edward Ives, London printed for Edward and Charles Dilly, MDCCLXXIII (=1773). (ઇંટરનેટ પર ઉપલબ્ધ)

2. A HISTORY OF THE MILITARY TRANSACTIONS OF THE BRITISH NATION IN INDOSTAN, FROM THE YEAR MDCCXLV TO WHICH IS PREFIXED A DISSERTATION ON THE ESTABLISHMENTS MADE BY MAHOMEDAN CONQUERORS IN INDOSTAN. By ROBERT ORME, Esq. F. A. S.VOL. II.SECTI ON THE FIRST, A NEW EDITION, WITH CORRECTIONS BY THE AUTHOR. LONDON: 1861. (ઇંટરનેટ પર ઉપલબ્ધ)

3. The Honourable Company: A History of the English East India Company by John Keay Harper Collins Publishers EPub Edition © JUNE 2010 ISBN: 978-0-007-39554-5 Copyright © John Keay 1991.(ઇંટરનેટ પર ઉપલબ્ધ)

4. http://www.kronoskaf.com/syw/index.php?title=1756_-_Siraj_Ud_Daulah_expedition_against_Calcutta


ઇંટરનેટ પરથી બીજીયે પૂરક સામગ્રી અને ફોટા લીધા છે જેના સંદર્ભ યોગ્ય સ્થાને મૂળ લેખમાં જ આપેલા છે
. આ લેખ વ્યાવસાયિક હેતુ માટે નથી અને સંદર્ભમાં દર્શાવેલાં પુસ્તકો અથવા ઇંટરનેટ પરથી લીધેલી માહિતીનો ઉપયોગ પણ વ્યાવસાયિક હેતુઓ માટે નથી કર્યો.


શ્રી દીપક ધોળકિયાનાં સંપર્કસૂત્રો

ઈમેલઃ dipak.dholakia@gamil.com

બ્લૉગઃ મારી બારી

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2MNprlf
via IFTTT

જીવનસફર

નિરંજન મહેતા

જીવન એટલે જન્મથી મૃત્યુ સમયનો ગાળો. આ સમય દરમિયાન મનુષ્ય વિવિધ પ્રકારના સંજોગોમાંથી પસાર થાય છે, જેમાના થોડાક તેના કાબુમાં હોય છે તો થોડાક તેના કાબુ બહાર હોય છે.

કેટલીક રીતે આપણે આપણી જીવનયાત્રાને વિમાનની મુસાફરી સાથે પણ સરખાવી શકીએ.

હવાઈસફરમાં સુરક્ષિત ઉડ્ડયન અને ઉતરાણ માટે પાઈલટ ઉપર વિશ્વાસ રાખવો પડે છે.

આ સફર દરમિયાન શું કરવું તે આપણી ઉપર છે. કેટલાક સૂઈ જાય છે, કેટલાક લોકો સિનેમા જુએ છે, કેટલાક કશુક ખાતા હોય છે તો કેટલાક લેપટોપ શરૂ કરી કામ કરે છે. વળી કેટલાક બાજુમાં બેઠેલા સાથે વાતો કરી મિત્રતા કેળવવા પ્રયત્ન કરે છે. હા, સફર દરમિયાન શું કરવું તે આપણી પસંદગી છે.

પણ હવાઈસફર દરમિયાન આવતા તોફાન (turbulence) આપણા કાબુ બહાર છે. જ્યારે વિમાન વાદળામાંથી પસાર થાય છે અને તે હલબલી ઊઠે છે ત્યારે પવનની ગતિ પણ આપણા વશમાં નથી હોતી.

આપણી આ જીવનસફરનું પણ કઈક આવું જ છે. ઉડ્ડયન એટલે કે આપણો જન્મ સંપૂર્ણ રીતે આપણા કાબૂની બહાર છે. ન તો આપણે આપણા માતા-પિતાની પસંદગી કરી શકીએ છીએ, ન તો ક્યા દેશમાં કે શહેરમાં જન્મ લઇએ તે પણ આપણા હાથમાં નથી. અરે, અમીર ગરીબ એવા ક્યા વર્ગમાં જન્મ લેવાનું પણ આપણા હાથમાં નથી. એ જ રીતે ધર્મની પસંદગી પણ કરી શકતા નથી. આ રીતે જીવનસફરની શરૂઆત પૂરેપૂરી આપણા કાબૂ બહાર છે.

તો ઉતરાણ એટલે કે મૃત્યુ પણ આપણા કહ્યામાં નથી. કેટલાય લોકો ઇચ્છતા હોય છે કે એકાએક હૃદય બંધ પડી જાય જેથી હોસ્પિટલમાં રહેવાનું, દવાઓ અને ઇન્જેક્શન લેવાના, અન્યોને તકલીફ આપવાની વગેરેમાંથી છૂટકારો મળે. ગમે તેટલું આપણે વિચારીએ પણ તેમ થવું આપણા કાબૂ બહાર છે.

તો આપણી જીવનસફર દરમિયાનની મુશ્કેલીઓ, તોફાનોનું શું? તેમાંથી અમુક આપણા કાબૂમાં હોઈ શકે જ્યારે અમુક સંપૂર્ણ રીતે આપણા વશની બહાર હોય છે કારણ તે બહારની પરિસ્થિતિને કારણે ઉત્પન્ન થાય છે.

આમ આપણી જીવનસફરમાં ચઢાણ, ઉતરાણ અને તોફાનો માટે આપણે લાચાર છીએ પણ કશુક એવું છે જે આપણા કાબૂમાં છે. આમાનું એક છે અધ્યાત્મ જેનાથી આપણે મુશ્કેલીઓમાંથી પસાર થવા યોગ્ય રાહની પસંદગી કરી શકીએ. જ્યારે આપણે અધ્યાત્મને આત્મસાત કરી લઈએ ત્યારે આપણું જીવન એક બદલાવ અનુભવે છે અને જિંદગી સુખમય અને સંતોષજનક બની રહે છે.

આપણી આજુબાજુની સમસ્યાઓ હોવા છતાં આપણે જ્યારે સ્વસ્થ અને સુંદર રહીએ છીએ ત્યારે તે ભગવાનની ભેટ સમજવી. તે જ રીતે જ્યારે આપણે આપણી જિંદગી સ્વસ્થ અને સુંદર રીતે જીવીએ ત્યારે તે આપણા તરફથી ભગવાનને ભેટ સ્વરૂપ બની રહે છે અને તેથી આપણે આપણું જીવન સ્વસ્થ અને સુંદર રીતે જીવવું જોઈએ.

એક નર બનવું એ જન્મને આધારિત છે, એક પુરૂષ થવું એ ઉંમરને આધારિત છે પણ એક સદગૃહસ્થ થવું એ આપણા હાથની વાત છે. તે જ રીતે એક નારી બનવું એ જન્મ પર આધારિત છે. એક સ્ત્રી બનવું ઉંમરને આધારિત છે પણ એક સન્નારી થવું એ આપણા હાથની વાત છે.

ચાલો, આપણે આધ્યાત્મિક જ્ઞાનનો લાભ લઈ સાચી પસંદગી કરી સ્વસ્થ અને સુંદર જીવન વિતાવીએ જે આપણા હાથમાં છે અને તેમ કરીને આપણે આપણા તરફથી ભગવાનને તે ભેટ તરીકે આર્પણ કરીએ.


(ઈંટરનેટ પર આધારિત)


નિરંજન મહેતા
A/602, Ashoknagar(Old),
Vaziranaka, L.T. Road,
Borivali(West),
Mumbai 400091
Tel. 28339258/9819018295
E – mail – Niru Mehta : nirumehta2105@gmail.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2KuUgyl
via IFTTT

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ – ગુલામી :: પ્રકરણ ૧૯ -:બ્લૅક હોલ

દીપક ધોળકિયા

સિરાજુદ્દૌલાના ભયથીકલકતાની ફૅક્ટરીમાંથી બધાએ છૂટવાની કોશિશ કરી પરંતુ માત્ર ત્રણ જ જણ દૂર લાંગરેલાં જહાજ સુધી પહોંચી શક્યા. આ જહાજના સૈનિકો કાયર નીકળ્યા. એમણે ફૅક્ટરીને બચાવવા માટે કશા જ પ્રયત્ન નહોતા કર્યા. જે લોકોને સ્ત્રીઓ અને બાળકોને સલામત લઈ જવાની જવાબદારી સોંપાઈ હતી તે પાછા જ ન આવ્યા અને જહાજો પણ મેદાન છોડીને ભાગી છૂટ્યાં હતાં.

સાંજે સિરાજુદ્દૌલા, એના સિપહસાલાર મીર જાફર અને બીજા સરદારો સાથે કિલ્લામાં પ્રવેશ્યો અને એણે તરત કૃષ્ણદાસ અને બીજા વેપારી અમીચંદને હાજર કરવા હુકમ કર્યો. એ બન્ને આવ્યા ત્યારે સિરાજુદ્દૌલાએ એમની સાથે સારો વર્તાવ કર્યો તે પછી પોતાનો દરબાર ભર્યો અને હૉલવેલને બોલાવ્યો. કિલ્લો બાંધવા માટે હૉલવેલે આપેલાં બધાં જ બહાનાંનો એણે ઇનકાર કર્યો અને કંપનીનો માલ કબજામાં લઈ લેવાનો આદેશ આપ્યો. આખા દિવસની મહેનતના અંતે માત્ર પચાસ હજાર રૂપિયાનો માલ હાથ લાગ્યો હતો. સિરાજુદ્દૌલાને આ વાતનો ગુસ્સો હતો અને એણે ગમે ત્યાંથી બધો માલ કાઢી આપવા હૉલવેલને તાકીદ કરી.

બ્લૅક હોલ

દુઃખી હૉલવેલ પાછો ફર્યો ત્યારે એના સાથીઓ સખત પહેરા નીચે હતા. ચારે બાજુ આગ ભડકે બળતી હતી. કિલ્લામાં જેટલા લોકો હતા એમના માટે છુપાવાની જગ્યા નહોતી. ગાર્ડોને એક ભંડકિયા જેવી જગ્યા મળી. આ જ બ્લૅક હોલ!

આ ભંડકિયામાં ગાર્ડોએ ઠાંસીઠાંસીને ૧૪૬ જણને ભરી દીધાં, એમાં સ્ત્રીઓ અને બાળકો પણ હતાં. માણસો સમાય તેમ નહોતાં, તે એટલી હદે કે છેલ્લા માણસને ઘુસાડ્યા પછી દરવાજો માંડમાંડ બંધ થયો. ૧૪૬ શરીરો એકબીજાં સાથે ઘસાતાં હતાં. વાતાવરણમાં ભેજને કારણે ભારે બફારો હતો. થોડી વારમાં તો આખા ભંડકિયામાં પરસેવાની ગંધ ભરાઈ ગઈ. શ્વાસ લેવાનું કપરું થઈ પડ્યું. હોલવેલ બારીમાં ગોઠવાયો હતો. એણે એક ગાર્ડને પાણી માટે કહ્યું. પેલાને દયા આવી અને જેટલું મળ્યું તેટલું પાણી મશકોમાં ભરીને લઈ આવ્યો. પાણી પીવા માટે કંઈ નહોતું. લોકો પોતાની હૅટોમાં પાણી લઈને પીવા લાગ્યા. તે સાથે જ ભારે ધમાચકડી મચી ગઈ. લોકો એકબીજાના મોઢામાંથી હૅટ ખેંચવા લાગ્યા. તરસ મટાડવા લોકો પોતાનાં કપડાંનો જ પરસેવો ચૂસવા લાગ્યા અને કોઈએ તો પોતાનો જ પેશાબ પી લીધો. લોકો માત્ર પાણી માટે જ નહીં, હવા માટે પણ તરસતા હતા. પણ દયામાયાએ સૌના મનમાંથી વિદાય લઈ લીધી હતી. ગરમી, ધક્કામુક્કીને કારણે વાત મારામારી પર પહોંચી. એમાં કેટલાય ચગદાઈ મૂઆ. રાતના બે વાગ્યે ૧૪૬માંથી માંડ પચાસેક જીવતા બચ્યા હતા, પણ આ ભંડકિયાની હવા આટલા લોકો માટે પણ પૂરતી નહોતી. મળસ્કે કંપનીના મુખ્ય લશ્કરી માણસો આવ્યા અને દરવાજો ખોલાવ્યો ત્યારે માત્ર ૨૩ જણ મરવાની હાલતમાં જીવતા હતા. હૉલવેલ પોતે બેભાન હાલતમાં મળી આવ્યો.

સવારે હૉલવેલને સિરાજુદ્દૌલા પાસે લઈ ગયા ત્યારે એણે એને ખજાના વિશે પૂછ્યું પણ ખજાનો તો પહેલાં જ બહાર કાઢી લેવાયો હતો. હૉલવેલના જવાબથી સિરાજુદ્દૌલાને સંતોષ ન થયો અને એણે એને કેદ કરી લીધો. બીજા ચારને છોડી મૂક્યા પણ એક સ્ત્રી હતી એને મીર જાફરે રાખી લીધી.

આ બાજુ સિરાજુદ્દૌલાએ કલકતાના ધનાઢ્યો પર હુમલા કર્યા પરંતુ એ કલકત્તા પર હુમલો કરશે એવા સમાચાર કોઈ જાસૂસે સૌને આપી દીધા હતા એટલે અમીચંદ શાહુકારની મિલકત સિવાય સિરાજુદ્દૌલાના હાથમાં બહુ ધન ન આવ્યું. આ સમય દરમિયાન કંપનીએ કોઈ માલ લંડન મોકલ્યો નહોતો અને લંડનથી કોઈ જહાજ આવ્યું નહોતું એટલે કંપનીને એ દૃષ્ટિએ બહુ નુકસાન ન થયું.

આ બાજુ લંડનમાં બ્લૅક હોલના સમાચાર પહોંચ્યા તેનાથી લોકો ખળભળી ઊઠ્યા. સામાન્ય રીતે લોકો ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે સારા શબ્દોમાં ન બોલતા પણ આ ઘટનાએ સામાન્ય લોકોમાં કંપનીના માણસો માટે સહાનુભૂતિ પેદા થઈ. જો કે કંપનીએ પોતે આ બનાવને બહુ મહત્ત્વ ન આપ્યું. એને એટલો જ સંતોષ હતો કે જાનનું તો નુકસાન ભલે થયું પણ માલનું બહુ નુકસાન ન થયું! પરંતુ પછી નિરદ ચૌધરી વગેરે ઇતિહાસકારોએ એવું સ્થાપિત કર્યું કે બ્લૅક હોલની ઘટનાએ ક્લાઇવને ખુન્નસથી ભરી દીધો.

સિરાજુદ્દૌલા જુલાઈની બીજી તારીખે કલકત્તામાં ૩૦૦૦ની ફોજ છોડીને પોતાની રાજધાની મુર્શીદાબાદ તરફ નીકળી ગયો. એણે કલકતાનું નામ પણ બદલીનેઅલીનગર કરી નાખ્યું હતું. બીજી બાજુ, કંપનીની મદ્રાસ પ્રેસીડેન્સીમાંથી કુમક આવવી શરૂ થઈ ગઈ અને કેટલાંય જહાજો સહિત ૪૫૦ સૈનિકો એકત્ર થઈ ગયા. એમણે હુગલીના કાંઠે ફલ્તા ગામ પાસે જહાજો લાંગર્યાં. આ સ્થળ મુર્શીદાબાદથી દૂર હોવાથી અંગ્રેજોને વિશ્વાસ હતો કે સિરાજુદ્દૌલા આટલે દૂર લડાઈ માટે આવશે નહીં.

ક્લાઇવ આવે છે!

આપણે આગળ જોઈ ગયા છીએ કે ક્લાઇવ અને વૉટ્સન ગેરિયાનો કિલ્લો જીતી લીધા પછી બીજાપુર તરફ આગળ વધ્યા હતા પરંતુ કલકત્તા કંપનીના હાથમાંથી છૂટી ગયાના સમાચાર મળતાં એમને બંગાળ તરફ જવાનો હુકમ મળ્યો હતો. નીકળતાં પહેલાં જ ક્લાઇવ, વૉટ્સન અને બીજાઓ વચ્ચે કમાંડ કોણ સંભાળે તેનો ઝઘડો થયો હતો. એમાં જ બે મહિના નીકળી ગયા હતા. અંતે કર્નલ ક્લાઇવને યુદ્ધ અને વ્યૂહનું સુકાન સોંપવાનો નિર્ણય લેવાયો. પહેલાં તો એને માત્ર લશ્કરી વડા તરીકે જ સત્તાઓ આપવામાં આવી હતી પણ પછી બધી સત્તા એને સોંપી દેવાઈ. એમનો નૌકા કાફલો ગેરિયાથી ગોવા, મદ્રાસ અને સિલોન (શ્રીલંકા)ના માર્ગે ડિસેમ્બરમાં ફલ્તા પહોંચ્યો.

બીજી બાજુ, સિરાજુદ્દૌલાએ માની લીધું હતું કે હવે કંપની તરફથી કોઈ ભય નથી એટલે એ ઑક્ટોબરમાં એના જૂના હરીફ, પૂર્ણિયાના ફોજદાર પર ચડાઈ લઈ ગયો. ક્લાઇવ સિરાજુદ્દૌલા માટે દખ્ખણના મોગલ સૂબા સલાબત ખાન, આર્કોટના નવાબ અને મદ્રાસના પ્રેસીડેન્ટના પત્રો લઈ ગયો હતો. પરંતુ એને આદેશ મળ્યો હતો કે નવાબ સંધિ માટે તૈયાર ન થાય તો એની રાજધાની મુર્શીદાબાદ પર જ હુમલો કરતાં અચકાવું નહીં. સિરાજુદ્દૌલા આ રીતે અંધારામાં જ રહી ગયો.

સંદર્ભઃ

1. Voyage from England to India in the year MDCCLIV (=1754) Edward Ives, London printed for Edward and Charles Dilly, MDCCLXXIII (=1773). (ઇંટરનેટ પર ઉપલબ્ધ)

2. A HISTORY OF THE MILITARY TRANSACTIONS OF THE BRITISH NATION IN INDOSTAN, FROM THE YEAR MDCCXLV TO WHICH IS PREFIXED A DISSERTATION ON THE ESTABLISHMENTS MADE BY MAHOMEDAN CONQUERORS IN INDOSTAN. By ROBERT ORME, Esq. F. A. S.VOL. II.SECTI ON THE FIRST, A NEW EDITION, WITH CORRECTIONS BY THE AUTHOR. LONDON: 1861. (ઇંટરનેટ પર ઉપલબ્ધ)

3. The Honourable Company: A History of the English East India Company by John Keay Harper Collins Publishers EPub Edition © JUNE 2010 ISBN: 978-0-007-39554-5 Copyright © John Keay 1991.(ઇંટરનેટ પર ઉપલબ્ધ)

4. http://www.kronoskaf.com/syw/index.php?title=1756_-_Siraj_Ud_Daulah_expedition_against_Calcutta


ઇંટરનેટ પરથી બીજીયે પૂરક સામગ્રી અને ફોટા લીધા છે જેના સંદર્ભ યોગ્ય સ્થાને મૂળ લેખમાં જ આપેલા છે
. આ લેખ વ્યાવસાયિક હેતુ માટે નથી અને સંદર્ભમાં દર્શાવેલાં પુસ્તકો અથવા ઇંટરનેટ પરથી લીધેલી માહિતીનો ઉપયોગ પણ વ્યાવસાયિક હેતુઓ માટે નથી કર્યો.


શ્રી દીપક ધોળકિયાનાં સંપર્કસૂત્રો

ઈમેલઃ dipak.dholakia@gamil.com

બ્લૉગઃ મારી બારી

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2MNprlf
via IFTTT