Featured

વાંકાનેર જીનપરા બ્રાહ્મણ શેરી ની મહિલા દ્વારા પુરુષોત્તમ ભગવાનની પૂજા અર્ચના કરતી જોવા મળે છે

વાંકાનેર જીનપરા બ્રાહ્મણ શેરી ની મહિલા દ્વારા

પુરુષોત્તમ માસ નિમિતે ભગવાન પુરુષોત્તમની વિશેષ પૂજા અર્ચના કરવામાં આવી રહી છે

પવિત્ર પુરુષોત્તમ મહિના દરમ્યાન કરાતા દાન, પુણ્ય, ધાર્મિક કથાઓ, વ્રત, ઉપવાસ, સત્સંગ, ઈશ્વરની પૂજા-સેવા જેવા કાર્યોનું પુણ્ય, ધાર્મિક મહાત્મય સામાન્ય દિવસો કરતાં અધિક મનાઇ છે. 16 મે થી શરૂ થયેલા પુરુષોત્તમ મહિના દરમ્યાન વાતાવરણ પણ ભક્તિ ભાવે રંગાયેલું જોવા મળે છે, મહિલાઓ દરેક શેરી, ગલી, સોસાયટી કે મહોલ્લામાં ધોમ ધખતા તાપમાં પણ ઝાડ નીચે પુરુષોત્તમ ભગવાન, ઘરમાં, ત્રિકમરાય અને ચાર રેતીની ઢગલીઓ કરી એકત્ર થઇ મહિલાઓ ઈશ્વરની પૂજા, જાપ, મંત્ર અને કિર્તન કરતી જોવા મળે છે

વાતાવરણ ભક્તિ ભાવે રંગાયેલું જોવા મળે છે

રીપોટર :- પ્રભુ ચૌધરી

 

J&K: એન્કાઉન્ટરમાં ઠાર સ્થાનિક આતંકીઓના જનાજા પર રોક લગાવવાની તૈયારી

શ્રીનગર- જમ્મુ અને કશ્મીરમાં રાજ્યપાલ શાસન લાગૂ કરાયા બાદ હવે સુરક્ષા એજન્સીઓએ આતંકવાદીઓના અનેકાઉન્ટર બાદ તેને જાતે જ દફનાવવાનું નક્કી કર્યું છે. કશ્મીર ખીણમાં આતંકવાદીઓ સાથે સ્થાનિક યુવાનોને જોડાવા રોકવા માટે ઉપરોક્ત નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.મળતી માહિતી મુજબ સુરક્ષા એજન્સીઓએ કશ્મીર ખીણમાં આતંકવાદીઓના જનાજા પર રોક લગાવવા માટે હવે એન્કાઉન્ટરમાં ઠાર મરાયેલા આતંકીઓને જાતે જ દફન કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ સ્થાનિક યુવાઓને આતંકવાદમાં જોડાતા અટકાવવા માટે ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી એડવાઈઝરી બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
ભૂતકાળ તપાસવામાં આવે તો ખ્યાલ આવશે તે, કશ્મીરમાં આ પહેલા પણ અનેકવાર આતંકીઓના જનાજામાં મોસ્ટ વોન્ટેડ કમાન્ડરોના સામેલ થયાના સમાચારો મળતા રહ્યા છે. ઉપરાંત સ્થાનિક યુવાઓ પણ આતંકી સંગઠનોમાં જોડાતા રહ્યાની વાત સામે આવતી રહી છે. આતંકીઓના મૃતદેહને IS અને પાકિસ્તાની ઝંડામાં લપેટીને દફનાવવાની પણ અનેક તસવીરો સામે આવતી રહી છે. ત્યારબાદ એ માગ ઉઠી છે કે, સાર્વજનીક રુપે નીકળતા આવા જનાજા પર રોક લગાવવામાં આવે.
ભૂતકાળમાં રાજ્યના ડીજીપી એસ.પી. વૈદે પણ જણાવ્યું હતું કે, જનાજામાં ભેગી થનારી ભીડને રોકવા પોલીસ કેટલીક વ્યૂહરચનાઓ નક્કી કરી રહી છે. જેથી કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જાળવી શકાય. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે, હવે આતંકીઓના મૃતદેહને જાતે દફનાવવાનો નિર્ણય આ વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે.
આવી પરિસ્થિતિઓમાં હવે જમ્મુ-કશ્મીરમાં રાજ્યપાલ શાસન લાગૂ કરાયા બાદ એજન્સીઓએ સ્થાનિક આતંકીઓના જનાજા પર રોક લગાવવાનું કામ શરુ કર્યું છે. કશ્મીર ઘાટીમાં વિદેશી આતંકવાદીઓના જનાજા પર પહેલેથી જ પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આશરે અઢી વર્ષ પહેલા લશ્કરના સ્થાનિક કમાંડર અબુ કાસિમના જનાજા બાદથી જ વિદેશી આતંકીઓના મૃતદેહને 3-4 સ્થાનિક લોકોની હાજરીમાં દફન કરવામાં આવે છે.
હવે સ્થાનિક આતંકીઓના મૃતદેહને પણ આજ રીતે દફનાવવાનું કાર્ય શરુ કરવામાં આવશે. ગતરોજ મોસ્ટ વોન્ટેડ આતંકવાદીઓની યાદી જાહેર કરાયા બાદ એન્કાઉન્ટરમાં ઠાર મરાયેલા આતંકીઓના મૃતદેહને તેમના પરિવારને નહીં સોંપવાનો નિર્ણય પણ આ દિશામાં પ્રથમ પગલું માનવામાં આવે છે. અને આગામી દિવસોમાં આ અંગે હજી વધુ કડક નિર્ણયો લેવામાં આવી શકે છે.

The post“J&K: એન્કાઉન્ટરમાં ઠાર સ્થાનિક આતંકીઓના જનાજા પર રોક લગાવવાની તૈયારી”appeared first on Chitralekha.

from AT THIS TIME https://ift.tt/2Mkz7Dk
via IFTTT

સરકારે માન્યું બહુ સફળ નથી જીએસટી, કલેક્શન ઓછું થતાં લીધો કાર્યવાહીનો નિર્ણય

નવી દિલ્હીઃ જીએસટી અંતર્ગત વધી રહેલી ટેક્સ ચોરી પર અંકુશ લગાવવા માટે સરકાર લાલ આંખ કરશે. જીએસટી કલેક્શન ઓછું થવાના કારણે ચિંતિત સરકાર હવે આના કારણો શોધવાના કામમાં લાગી ગઈ છે. ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ જીએસટી ઈન્ટેલિજન્સે પગલાં લેવા શરુ કર્યાં છે.
ટેક્સ ચોરી પકડવા માટે ઈંટેલિજન્સ અને ઈનવોઈસ મેચિંગનો સહારો લેવાઈ રહ્યો છે. અત્યારે જીએસટી ચોરીને લઈને સરકારનું પૂર્ણ ધ્યાન મલ્ટીબ્રાંડ રિટેલ, કાર ડીલર, સ્ટીલ, પોર્ટ સર્વિસીઝ, રિયલ એસ્ટેટ જેવા સેક્ટર પર છે. સરકાર દ્વારા કરાવવામાં આવેલા સ્ટડીમાં એ વાત સામે આવી છે કે સૌથી વધારે ટેક્સ ચોરી આ સેક્ટર્સમાં જ થાય છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર જીએસટી અંતર્ગત ટેક્સ ચોરી કરનારા લોકો પાસેથી માત્ર પેનલ્ટી જ નહી વસુલાય પરંતુ દોષિતો વિરૂદ્ધ કેસ દાખલ કરીને કાયદાકીય કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવશે.
પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર અત્યાર સુધીની તપાસમાં એ વાત સામે આવી છે કે જીએસટી અંતર્ગત બે રીતે ટેક્સ ચોરી થઈ રહી છે. ઘણા લોકો ખોટા બિલ દ્વારા ઈનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ લઈ રહ્યા છો તો કેટલાક લોકો વ્યાપારને ઓછો બતાવીને ચોરી કરી રહ્યા છે. આનો અર્થ એ થાય કે પ્રોડક્ટની ખરીદી અને વેચાણ બીલ વગર થઈ રહ્યા છે.
તો આ સાથે જ મોટાપાયે કેશમાં લેવડ-દેવડ થઈ રહી છે અને સાથે જ સોદામાં કાળાનાણાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. રિટેલ અને રિયલ એસ્ટેટમાં સોદા ઓછી કિંમત પર કરવામાં આવી રહ્યા છે એટલે કે આમાં પણ કાળાનાણાનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ જીએસટી ઈન્ટેલિજન્સે તપાસ બાદ એવા લોકોની યાદી તૈયાર કરી છે કે જેમના પર ટેક્સ ચોરી કર્યાની આશંકા છે. અત્યાર સુધી દેશભરમાં આ મામલે ચાર જગ્યાએ છાપામારી કરવામાં આવી છે અને આશરે 500 કરોડ રૂપીયા જેટલી ટેક્સ ચોરી પણ પકડવામાં આવી છે.

The post“સરકારે માન્યું બહુ સફળ નથી જીએસટી, કલેક્શન ઓછું થતાં લીધો કાર્યવાહીનો નિર્ણય”appeared first on Chitralekha.

from AT THIS TIME https://ift.tt/2lwhkOp
via IFTTT

પંચાંગ તા. 24/06/2018

The post“પંચાંગ તા. 24/06/2018”appeared first on Chitralekha.

from AT THIS TIME https://ift.tt/2tuxQD5
via IFTTT

ઈઝરાયલના પીએમ બેન્જામિન નેતન્યાહૂના પત્ની પર છેતરપિંડીનો આરોપ

જેરુસલેમ- ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂના પત્ની સારા નેતન્યાહૂ પર સરકારી ખજાનાનો દુરુપયોગ કરવા માટે છેતરપિંડી અને વિશ્વાસઘાતનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે. આ માહિતી ઈઝરાયલના ન્યાયપ્રધાન દ્વારા આપવામાં આવી હતી. ‘મિલ્સ ઓર્ડરિંગ અફેયર’ તરીકે જાણીતા આ મામલામાં ગતરોજ જેરુસલેમ મેજીસ્ટ્રેટની અદાલતમાં દાખલ કરવામાં આવેલા મહાભિયોગ મુજબ પ્રોસીક્યુટર્સે જણાવ્યું કે, સારા નેતન્યાહૂએ વર્ષ 2010થી 2013 દરમિયાન વડાપ્રધાન નિવાસસ્થાને કરવામાં આવેલા ભોજનના રુપિયા આશરે 1 લાખ ડોલર ચૂકવવા માટે સરકારી તિજોરીનો દુરુપયોગ કર્યો હતો.મળતી માહિતી મુજબ સારા નેતન્યાહૂએ ખાનગી રસોયાને પણ લગભગ 10 હજાર ડોલર ચૂકવ્યા હતા. જોકે સારા નેતન્યાહૂએ પોતાના પર લગાવવામાં આવેલા આરોપને નકારી કાઢ્યા છે. આપને જણાવી દઈએ કે ઈઝરાયલના વડાપ્રધાનના પત્ની સારા નેતન્યાહૂ સામે તેમના ઘરેલુ સહાયકે દુરવ્યવહાર અને અપશબ્દોનો ઉપયોગ કરવાનો મામલો પણ શ્રમ અદાલતમાં દાખલ કર્યો હતો.
લેબર કોર્ટે સારા નેતન્યાહૂને પીડિત સહાયકને વળતર પેટે 1 લાખ 70 હજાર શેકલ્સ (ચલણ) અથવા 43 હજાર 700 ડોલર અટલેકે આશરે 29 લાખ 73 હજાર 345 રુપિયા ચૂકવવા આદેશ કર્યો છે. કોર્ટે પોતાની ટિપ્પણીમાં કહ્યું કે, સારા નેતન્યાહૂનો અતિશય ગુસ્સો અને ગેરવાજબી માગણીઓ તેના કર્મચારીઓ માટે ક્ષોભની સ્થિતિ ઉત્પન્ન કરી રહ્યાં છે.
પોતાના પત્ની પર લગાવવામાં આવેલા આરોપને ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામીન નેતન્યાહૂએ પાયા વિહોણા ગણાવ્યા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, વર્તમાન સમયમાં નેતન્યાહૂ પરિવાર પર ભ્રષ્ટાચારના અનેક આરોપ લાગી રહ્યાં છે. ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન તરીકે બેન્જામિન નેતન્યાહૂનો આ ચોથો કાર્યકાળ છે.

The post“ઈઝરાયલના પીએમ બેન્જામિન નેતન્યાહૂના પત્ની પર છેતરપિંડીનો આરોપ”appeared first on Chitralekha.

from AT THIS TIME https://ift.tt/2Mkjg7Q
via IFTTT

બંસી કાહે કો બજાઈ : પ્રકરણ ૨

લેખિકા : નિર્મલા દેશપાંડે

અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે

ચંદ્રાવતી બે વર્ષની થઈ ત્યારે ડૉક્ટરસાહેબે આ બંગલો બંધાવ્યો હતો. સારંગપુરના મહારાજાએ હૉસ્પિટલના કમ્પાઉન્ડની નજીકનો આ પ્લૉટ તેમને નજીવી કિંમતે આપ્યો હતો. બંગલાની આગળ – પાછળ ખુલ્લી જગ્યા હતી. બંગલાના ચાર – પાંચ પગથિયાં ચઢતાં મોટો વરંડો, અને ત્યાંથી અંદર પ્રવેશ કરીએ તો મોટો હૉલ આવે. હૉલની જમણી બાજુએ ભોજનકક્ષ હતો. પૂજાની ઓરડી અને ચંદ્રાવતીની રુમ ભોજનકક્ષને સમાંતર હતાં. હૉલની પાછળની બાજુએ કોઠાર અને રસોડું. હૉલની ડાબી બાજુએ ડૉક્ટરસાહેબનો શયનકક્ષ અને તેમાં જ અંગ્રેજી કાચ મઢાવેલું બાથરુમ. ડૉક્ટરસાહેબના શયનગૃહને અડીને બે ઓરડા હતા. એક શેખરનો અને એક મહેમાનો માટે. બંગલાની પાછળના આંગણામાં ભારતીય પદ્ધતિનું બાથરુમ હતું અને તેની બાજુએ ઉપર અગાશીમાં જવાનો દાદરો.

રામરતન ઘોડાગાડીવાળો ડૉક્ટરસાહેબને હૉસ્પિટલમાં અને શેખરને નિશાળે મૂકવા નીકળી જાય ત્યારે ઘરમાં મા-દીકરી અને એકાદ બે નોકર સિવાય બીજું કોઈ ન હોય. જાનકીબાઈ પૂજાઘરમાં કે રસોડામાં અને ચંદ્રાવતી તેના કમરામાં અભ્યાસ કરતી હોય. કોઈ કોઈ વાર રસોડામાં નાસ્તાના ડબા ફંફોસવા આવે એટલું જ.

ચંદ્રાવતીની પરીક્ષાઓ નજીક આવી હતી. અભ્યાસમાં ધ્યાન પરોવતી હતી ત્યાં જાનકીબાઈ મોટે મોટેથી વ્યંકટેશસ્ત્રોત્ર ગાવા લાગ્યાં: ‘ધાવ ધાવ રે ગોવિન્દા, હાતી ઘેઉનિયાં ગદા/કરી માઝ્યા કર્માચા ચેંદા, સચ્ચિદાનંદા! (હે ગોવિંદ, હાથમાં ગદા લઈને દોડતાં આવો અને મારા કર્મોને છુંદી નાખો, હે સચ્ચિદાનંદ!)

સ્તોત્ર રટતાં રટતાં તેમને અચાનક કંઈક યાદ આવ્યું, અને પ્રભુસ્મરણ અર્ધે મૂકી તેમણે બૂમ પાડી, “અરે બાલકદાસ!”

સિકત્તર પાછળના આંગણામાં વાવેલાં શાકભાજીને ઝારી વતી પાણી પાતો હતો. તેણે જવાબ આપ્યો, “જી હજૂર, સિકત્તર અબ્બે હાલ આયા,” પણ આરામથી પોતાનું કામ કર્યે રાખ્યું.

જાનકીબાઈનો બબડાટ શરુ થઈ ગયો. “આ સિકત્તર પણ ખરો છે! જાતનો આહિર, પણ તેનો રુવાબ તો જુઓ! કપાળમાં ભસ્મના પટા અને ગળામાં તુલસીની માળાઓનો ઠઠારો! જેને તેને કહેતો ફરે છે કે હું ડૉક્ટરસાહેબનો સેક્રેટરી છું, મને સિકત્તર કહીને બોલાવો!” સ્વગત વક્તવ્ય સાથે તેમણે ભગવાનને એક એક કરીને ફૂલ ચઢાવ્યાં અને આરતી પૂરી કરી. ચરણામૃતનું પાણી પાછળના તુલસીક્યારામાં રેડવા જતાં હતાં ત્યાં તેમને કશું’ક યાદ આવ્યું. રસોડા પાસે તે રોકાઈ ગયા અને હવે ધારદાર અવાજમાં બૂમ પાડી, “બાલકદા….સ!”

શેઠાણીના અવાજમાંની તીક્ષ્ણતા સિકત્તર ઓળખી ગયો અને હાથમાંની ઝારી ઝડપથી હોજના કઠેડા પર મૂકી, પોતાના મેલા ધોતિયા વતી હાથ લૂછતાં લૂછતાં ડફોળ જેવો ચહેરો કરીને આવ્યો અને રસોડાનાં પગથિયાંથી થોડે દૂર ઉભો રહ્યો. 

“બડે બાબુજીકે જઈકે સતવન્તીકો કહિયો, ઠાઢે ઠાઢે બંગલે પર આ જઈયો.”

ચંદ્રાવતીએ નિ:શ્વાસ મૂક્યો. ‘આજે સત્વન્તકાકીના દિગ્દર્શન નીચે પાપડ બનવાના છે. આખ્ખો દિવસ ધમાલ રહેવાની અને બા કહે છે, ‘ઠાઢે – ઠાઢે!’ અને સત્વન્તકાકી એકલાં થોડાં આવશે? સાથે આવશે તેમની બન્ને દીકરીઓ! ઓ મા! આજે તો રિવિઝનનો સત્યાનાશ થવાનો છે.’

મૅટ્રિકના વર્ગની વિદ્યાર્થિનીઓને પરીક્ષાની તૈયારી કરવાની રજાઓ પડી હતી. ચંદ્રાવતીએ પુષ્કળ અભ્યાસ કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેના ક્લાસની અંજિરા, મંજુલા, પવિત્રા અને દિઘે માસ્તરની શિલા, બધી ખિંટીએ ચોટલા બાંધીને વાંચવા મંડી પડી હશે.

પરમ દિવસે મંજુલા અને અંજિરા સવારના પહોરમાં જ તેની પાસે આવી પહોંચી હતી ; અંગ્રેજીનાં પ્રશ્નોના જવાબ પૂછવા. તેમાં મંજુલા તો ઠીક છે, પણ અંજિરાને તો સમ ખાવા પૂરતું પણ અંગ્રેજીનું વાક્ય લખતાં નથી આવડતું. જો કે દોઢ મહિનામાં તે આ કમી પણ પૂરી કરી લેશે. તેના ઘરમાં તો જમ્યા પછી હાથ પર પાણી રેડવા અને રુમાલ ધરવા નોકર રાખ્યા છે. આ છોકરીઓની મા ભલે અભણ હોય, પણ ઍન પરીક્ષાના સમયે પાપડ – ફરફર બનાવવા પોતાની દીકરીઓ પાસે વેઠ નથી કરાવતી. પરીક્ષા મ્હોં ફાડીને સામે ઊભી છે અને અમારા માતુશ્રીને પાપડ બનાવવાનું યાદ આવે છે! મનમાં ચડભડ કરતી ચંદ્રાવતી ઈતિહાસનાં પાનાં ફેરવવા લાગી. આંખ સામેથી અક્ષરો તો ફટાફટ પસાર થઈ રહ્યા હતા, પણ મગજમાં કંઈ ઉતરતું નહોતું.  પુસ્તક બંધ કરીને તે પેન્સિલ સાથે રમત કરતી રહી અને ત્યાર પછી બારી પાસે જઈ દૂર સુધી નજર નાખતી રહી. સૂરજ બરાબર મધ્યાહ્ન પર આવી પહોંચ્યો હતો.

ગરમી એટલી પડી હતી કે અંગારા પર તપાવેલા લોઢાના સળિયાને પાણીમાં ડૂબાડતાં જેમ ‘ચર્ર ચર્ર’ અવાજ થાય, તેમ આંખો ચરચરાટ કરીને બળતી હતી. આ સડકનું નામ કોઈએ ‘ઠંડી સડક’ કેમ પાડ્યું હશે? ખેર, સડકની પેલી પાર આવેલી વિસ્તીર્ણ ઝાડીના છેવાડે શરુ થતા ભૂખરા, તાંબા જેવા ડુંગરાઓની હારના શિખર પર સોનગિરનાં આરસનાં જૈન મંદિરો તડકામાં ઝગમગતા હતા.  જૈન મંદિરોની ડાબી બાજુએ આવેલા શિખર પર પુરાતન મહાદેવના મંદિરમાં જવા માટેનાં ઊંચી અને સીધી નિસરણી જેવાં પગથિયાં સ્પષ્ટ દેખાતા હતા. પ્રખર ગરમીને કારણે સમગ્ર ઝાડી પરથી મૃગજળની જેમ તરંગો ઉઠતાં હતાં. ચંદ્રાવતીના મનમાં એક વિચીત્ર ઝંખના જાગી અને તેણે ત્યાંથી નજર ફેરવી લીધી.

હવે તેણે નજર રાજમહેલની દેવડી તરફ ફેરવી. દેવડી પરનો સુવર્ણ કળશ બળબળતા તડકામાં ઝળહળતો હતો. કાળા સૅટીનના ખુલ્લા તાકાને જાણે કોઈએ ખોલીને પાથર્યો હોય તેવી ઠંડી સડક દેખાતી હતી. સડક રાજમહેલથી નીકળી, ડૉક્ટરસાહેબના બંગલાને અડી, બંગલાની ડાબી બાજુએ થઈ એકા’દ માઈલ દૂર આવેલા ક્લબને પાર કરી ઠેઠ સારંગપુર રેલ્વે સ્ટેશન પર પહોંચે. ગામમાંથી નીકળતો કાચો રસ્તો ઠંડી સડકને મળતો. બંગલા પાસે કોઈ અવરજવર હોય તો આ કાચા રસ્તા પરથી ઠંડી સડક પર આવી, ત્યાંથી ચાલીને હૉસ્પિટલ જનારા ગરીબ અને બિમારો લોકોની ચહેલ પહેલ, અથવા રાજમહેલ જનાર ચકના પડદાવાળી એકાદ બગ્ગી કે કોઈ વાર ખુલ્લી ટમટમ (એક જાતની ઘોડાગાડી)ની આવન-જાવન હોય. નહી તો સડક સામસૂમ જ રહેતી.

અસહ્ય તડકાથી તપાયેલી ઠંડી સડક પર ઠેરવેલી ચંદ્રાવતીની નજર હવે રાજમહેલની અગાશી પરના પત્થરની જાળીવાળા હવામહેલ પર સ્થિર થઈ અને લોકપ્રિય થયેલું લોકગીત ગણગણવા લાગી : ‘જવાની સરર સરર સર્રાવૈ, જૈસો અંગ્રેજનકો રાજ/કજર દઈ, મૈં કા કરું? મોરે વૈસેઈ નૈન કટાર : અંગ્રેજન કો રાજ, જૈસો ઉડૈ હવાઈ જહાજ/જવાની સરર સરર સર્રાવૈ – જૈસી અંગ્રેજીમેં તાર!” (મારૂં યૌવન એવું હિલોળા કરે છે, જાણે અંગ્રેજોનું રાજ દેશભરમાં ફેલાયું છે અને વિમાનની જેમ વ્યોમમાં ઉડે છે. આંખમાં કાજળ શા માટે લગાડું? મારી અણિયાળી આંખો કટારીની જેમ ધારદાર છે…)

બંગલાની આગળના વરંડાના ખૂણામાં રાખેલા જોડા પહેરી દબાતા પગલે સિકત્તર બંગલાના પગથિયાં ઉતરી, બંગલાની પાછળની પગદંડી પર ચાલવા લાગ્યો અને ફરી પાછો આવી, ચંદ્રાવતીની બારીની નીચે જોડા ઉતારી બિલીપત્રના વૃક્ષ ફરતી ગોળાકારમાં બાંધેલી પાળ પર ત્રણ વાર માથું મૂકી પગે પડ્યો – જે રીતે ચંદ્રાવતી હંમેશા કરતી આવી હતી. સિકત્તરને પોતાની નકલ કરતો જોઈ ચંદ્રાવતીને ગીત ગાતાં ગાતાં જ હસવું આવી ગયું. રસોઈ પતાવીને જાનકીબાઈ ચંદ્રાવતીની પાછળ ક્યારે આવીને ઉભાં એની તેને ખબર ન રહી.

“રામ જાણે, ક્યાંથી કેવાં કેવાં ગાયન સાંભળીને આવે છે અને બરાડા પાડીને ગાતી જાય છે!” તેઓ બોલ્યાં. 

ચંદ્રાવતી ચમકી ગઈ. તેણે ગરદન ફેરવી બા સામે જોયું.

“સાંભળ, આજે ‘એમની’ જમવાની વ્યવસ્થા હૉલમાં કરવાની છે. તેમને જોઈતી ચીજવસ્તુનું બરાબર ધ્યાન રાખજે, એવું કહેવા આવી તો તું તો બાઈ ગાયનમાં મશગૂલ છો! બારીમાં ઉભાં રહીને જેવાં તેવાં ગાયન ગાવાનાં ના હોય, સમજી?”

“કેમ વળી?” વિસ્ફારેલી નજરે મા તરફ જોઈ ચંદ્રાવતીએ પૂછ્યું.

“રસ્તા પર લોકો આવતા-જતા હોય છે. વળી બડે બાબુજીના દદ્દા આવ્યા છે, ખબર છે ને?”

“ખબર છે, હવે!”  બારી પાસેથી ખસી ચંદ્રાવતી ચિડાઈને બોલી.

“દદ્દાને ગામમાં જવું હોય તો આપણા કમ્પાઉન્ડમાંથી જ જતા હોય છે. બહુ ઝી…ણી નજર હોય છે એમની.”

“એવા તે આપણા કોણ થાય છે આ દદ્દા કે આપણે તેમનાથી ડરવું જોઈએ?”

“તને કહીને શો ફાયદો? પેલા કાલીચરણ ઝાડુવાળાની બૈરી કજરી જાંબુડીની નીચે બેસી તેના ભુલકાને ધવડાવતી હતી. એનું બિચારીનું ધ્યાન પણ નહોતું કે તેનો ઘૂંઘટ ખસી ગયો હતો અને દદ્દા ત્યાંથી નીકળી રહ્યા હતા.”

“પછી?”

“પછી શું? દદ્દા એવું તે કાંઈ બબડ્યા એમની ભાષામાં, આપણી તો જીભ પણ ન ઉપડે એવું કહેતાં.”

“પણ કહો તો ખરી!”

“શું કહું? છિનાલ…રાં…” એવી ગાળ આપીને તેના પર થૂંક્યા.”

“છી!” જાણે પોતાના શરીર પર થૂંક ઉડ્યું હોય તેવી સૂગથી તમતમીને ચંદ્રાવતી બોલી; “પણ તને કેવી રીતે ખબર પડી, બા?”

“રસોડામાંથી મેં બધું જોયું. બિચારો કાલીચરણ તેમના પગે પડ્યો અને વારે વારે કાલાવાલાં કરીને માફી માગી ત્યારે તેઓ શાંત થયા. તારા બાપુજી હૉસ્પિટલમાંથી આવ્યા પછી મેં તેમને બધી વાત કરી. અમે નક્કી કર્યું હતું કે આ બાબતમાં તને કશું ન કહેવું. પણ આજે કહેવું જ પડ્યું. અરે, દદ્દાના જોડાંનો દૂર દૂરથી કર્ર કર્ર અવાજ સાંભળતાં વેંત હું તો બાઈ, રસોડાનું પાછલું બારણું બંધ કરી દઉં છું.”

“હવામાં ગયા તમારા દદ્દા. અમારા બંગલામાં અમે ગમે તે કરીએ. અમારી મરજી,” ચંદ્રાવતી બોલી.

“તો કરો જે કરવું હોય તે! આ બુંદેલા રાજપુત કોમ બહુ કડક હોય છે એવું તને સમજાવવા આવી તે અમારી ભુલ થઈ,” કહી જાનકીબાઈ રસોડા તરફ ગયાં. એમનાં પગનાં આંગળાઓ પર ચઢાવેલા વિંછિયાઓનો ટપ્પ, ટપ્પ અવાજ લાંબા વખત સુધી ગુંજતો રહ્યો. ચંદ્રાવતી ફરી એક વાર બારી પાસે ઝુકીને ઉભી રહી, જાણે સંભ્રમિત થઈ હોય તેમ. તે વિચાર કરવા લાગી : દદ્દા કજરી પર થૂંક્યા? આવું બને જ નહી. દદ્દાને જોઈને તેણે ઘૂમટો ન તાણ્યો તેમાં એવો તે શો ગુનો કર્યો?

રાજમહેલ પરથી બાર વાગ્યાની તોપ ફૂટવાનો અવાજ સાંભળી ચંદ્રાવતી ભાનમાં આવી. પિતાજીનો ઘેર આવવાનો સમય થઈ ગયો હતો. તેણે ટેબલ પરના ઘડિયાળને ચાવી આપી અને રસોડામાં જઈને ડૉક્ટરસાહેબના ભોજનની તૈયારી કરવા લાગી.


કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસેનું વિજાણુ સંપર્ક સરનામું: captnarendra@gmail.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2tnwMkh
via IFTTT

વિરામ ચિહ્નો

જ્યોતીન્દ્ર દવે

મનુષ્યના આકારમાં જુદાં જુદાં વિરામચિહ્નો સંસારમાં ફરતા માલૂમ પડે છે. દરેક મનુષ્ય વિશિષ્ટ લક્ષણ અમુક વિરામચિહ્ન વડે સહેલાઈથી દર્શાવી શકાય. કેટલાંક મનુષ્યો મૂર્તિમાન આશ્ચર્યનાં ચિહ્નો જ હોય છે. એમનો સ્વભાવ, એમનું વર્તન, એમની વાતચીત એ સર્વ આપણને આશ્ચર્યકારક જ લાગે છે. અર્ધુ કાર્ય કરીને તેને છોડી દેનારા આરંભશૂરા સજ્જનો, કેવળ સંકલ્પો કરી, એ સંકલ્પની ફળસિદ્ધિ માટે ઉદ્યમ ન કરનારા સર્વ પુરૂષો અર્ધવિરામ જેવા કહી શકાય. કૌંસમાં મૂકવા લાયક મનુષ્યો પણ ઘણા છે. પોતાનો એક વાડો કરી તેમાં જ બંધાઈ રહી ત્યાંથી ડગલું પણ ન ચળનારા કૂપમંડુકો ઉપલા વર્ગના છે. અવતરણ ચિહ્ન (Inverted Commas)ની ગરજ સારે એવા મનુષ્યોમાં મોટે ભાગે લેખકો આવી જાય છે. બીજાના જ શબ્દો બોલનારા, બીજાના વિચારોનો પડઘો પાડનારા, વીરપૂજાના તત્વને સમજ્યા વગર મહાપુરૂષોનાં નામોનું અને શબ્દોનું સ્થળે સ્થળે ઉચ્ચારણ કરનારા માનવ અવતરણ ચિહ્નો ઓછાં નથી. પૂર્ણવિરામ એ પરમેશ્વરનું પ્રતીક કહી શકાય.

આ સર્વ વિરામચિહ્નોમાં ભયંકરમાં ભયંકર પ્રશ્નચિહ્ન છે. અત્યાર સુધી મને પ્રશ્નચિહ્નોનો બહુ અનુભવ નહોતો થયો, પણ હમણાં જ થોડા વખત પર એવું એક પ્રશ્નચિહ્ન મારા સમાગમમાં આવ્યું હતું. એનો અનુભવ થયા પછી જ મને સમજ પડી કે મારી માફક કોઈએ કંટાળી જઈને એના માથા પર જોરથી મુક્કો માર્યો હશે અને તેથી જ એ પ્રશ્નચિહ્ન માથા આગળથી વળી ગયેલું હોય છે.

હિંદુસ્તાન અતિથિ સત્કારની ભાવના માટે પંકાયેલું છે. પણ એ વિષયમાં હું હિંદી કરતાં સામાન્ય મનુષ્ય વધારે છું. એટલે જ્યારે મારા સદ્ગત કાકાના એક મિત્ર (જેને હું ઓળખતો પણ નહોતો) તેનો થોડાક મહિના સારું એઓશ્રી મારે ત્યાં પધારવાના છે એવી મતલબનો પત્ર આવ્યો ત્યારે મને આનંદ થયો એમ હું કહી શકું એમ નથી, પરંતુ મારા વૃદ્ધ કાકીના માનને ખાતર મને બહુ જ આનંદ થયો હોય એવો મારે ઢોંગ કરવો પડ્યો.
કોઈએ કહ્યું છે કે પ્રથમ દર્શને સામા મનુષ્ય સારુ જે અભિપ્રાય બંધાઈ જાય છે તે જ ખરો હોય છે, પણ એ વાત બિલકુલ પણ ખરી હોય એમ મને લાગતું નથી, કારણ કે જ્યારે મેં એમને સ્ટેશન પર પ્હેલવ્હેલા જોયા ત્યારે એ સજ્જન જેવા લાગ્યા હતા. મળતાં વારને અમારે યુગો પહેલાનું ઓળખાણ હોય એવી ઢબે એમણે મારી જોડે વાત કરવા માંડી, મારી ખબર પૂછી, મારાં કાકીની ખબર પૂછી, મારાં માતાપિતાની ખબર પૂછી, (મેં જો પાળ્યાં હોય તો) મારાં કૂતરા, બિલાડી તથા પોપટની ખબર પૂછી. રસ્તામાં જે જે મનુષ્યો મળતા તેમના સંબંધી, તેમની આર્થિક, નૈતિક અને સામાજિક સ્થિતિ સંબંધી એઓશ્રી મને વિવિધ પ્રશ્નો પૂછતા અને યથાશક્તિ હું જવાબ આપતો.

ઘેર આવ્યા પછી એમણે મારી સ્થિતિ, મારા શોખ, મારું વાંચન, મારી આવક, મારો ખર્ચ, મારાં સગાવ્હાલાં, મારા શત્રુ, મારા મિત્ર, મારું ઘર, મારા ઘરની વસ્તુઓ, મારો મહોલ્લો અને મારા આડોશીપાડોશીઓ; એ સર્વ વિષે તથા અમારું શહેર, અમારા શહેરના સંભાવિત ગૃહસ્થો, જોવાલાયક સ્થળો ઇત્યાદિ પરચુરણ વિષય પરત્વે મને તથા મારાં કાકીને જે અસંખ્ય પ્રશ્નો પૂછ્યા તે સર્વ જો હું અહીં (યાદ રહ્યા હોય તો) ઉતારું તો વાચક ને હું બંને જરૂર આપઘાત કે અન્યઘાતનો વિચાર કરીએ.

દુર્ભાગ્યે એમના આવ્યા પછી બે દિવસ રહીને મારી જન્મતિથિ આવી. તે દિવસે એમનાથી છૂટવાના મેં બહુ પ્રયાસો કર્યા પણ તે સર્વ વ્યર્થ ગયા. સાંજે મેં મારા મિત્ર તથા સગાંવ્હાલાંને નોતર્યા હતાં.

મિત્રમંડળી આવી પહોંચ્યાને થોડી વાર થઈ એટલે મારા અતિથિએ પોત પ્રકાશવા માંડ્યું. હું કોઈ બીજા જોડે વાત કરતો જરા પણ અટકું એટલે તરત જ એઓ પૂછતા: ‘આ સામે બેઠું તે કોણ?’ ‘મારા મિત્ર છે. ’ પાછો થોડીવાર હું અન્ય મિત્રો સાથે વાતચીતમાં રોકાતો એટલે એઓ મને કાનમાં પૂછતા, ‘એનું શું?’ હું નામ કહું એટલે પાછું પ્રશ્નબાણ છૂટતું: ‘એના પિતાનું નામ શું?’ આ પ્રમાણે હું મારા મિત્ર સાથે વાર્તાલાપ કરવામાં બરાબર રીતે ભળી ના શક્યો એટલે તેમણે મારા વગર વાતો કરવા માંડી. આખરે કંટાળીને હું દાદર પાસે એક ખૂણામાં જઈને બેઠો. તરત જ મારા અતિથિ મારી પાસે આવી નિરાંતે મારી જોડે ગોઠવાયા. અમે બંને આમ બીજા બધાથી જરાક દૂર થયા એટલે એમને પ્રશ્નોની હારમાલા છોડવાની ફાવટ આવી.
‘પેલા હિચકા પર બેઠા છે તે પેલા તમારી સામે સામે ખુરશી પર બેઠા છે તેના કંઈ સગા થાય?’
‘ના.’
‘ત્યારે બંનેનાં મોઢાં મળતાં કેમ આવે છે?’ 

‘ખબર નથી.’ 

‘પેલા, હમણાં મારી જોડે વાત કરતા હતા તે બહુ ધનવાન છે?’ 

‘ના.’ 

‘એના પિતા જીવે છે?’ 

‘હા.’
‘નોકરી કરે છે?’ 

‘હા.’ 

‘શું કમાય છે?’ 

‘પૈસા.’ 

‘કેટલા?’ 

‘અંકગણિતમાં એ સંખ્યા આપેલી છે.’ 

‘પેલો બટાકા જેવો –’ 

‘મારા મિત્ર સારું લગાર વિનયપૂર્વક બોલો તો ઠીક.’ 

લગાર પણ હતાશા વગર એમણે આગળ ચલાવ્યું: ‘પેલો ભરાઉ શરીરવાળો છે –’ 

દાંત પીસીને હું વચ્ચે જ બોલી ઊઠ્યો: ‘તેનું શું?’ 

‘તેને ભાઈબહેન છે કે એકલો જ છે?’ 

‘ભાઈબહેન છે.’ 

‘કેટલાં?’ 

‘પાંચ.’ 

‘બધાં પરણેલાં છે?’ 

‘ના.’ 

‘કુંવારા છે?’ 

‘ના.’ 

‘ત્યારે?’ 

‘થોડાં પરણેલાં છે, થોડાં કુંવારા છે.’ 

‘પરણેલાં કેટલાં છે?’ 

મારા મગજમાં એક ભયંકર વિચાર જાગ્યો; હૃદય જોરથી ધબકી ઉઠ્યું; એમના ગળા તરફ નજર ગઈ ને હાથમાં અદભૂત પૈશાચિક ચેળ આવી. ક્ષણ વાર મને લાગ્યું કે મારું ભાવિ મને ફાંસીના લાકડા તરફ ઘસડી જાય છે; મારે માથે અતિથિહત્યાનું કલંક ચોંટવાનું ! પણ થોડી વારમાં જ એ વૃત્તિ શમી ગઈ અને સન્નિપાતનો ચાળો શમી જતાં રોગી થાય છે તેમ હું શાંત થઈ ગયો.

આવા તો કેટલાયે દિવસો વહી ગયા છતાં હું જીવતો રહ્યો ને એ પણ જીવતા રહ્યા ! અનેક યુક્તિઓ મેં અજમાવી જોઈ, પણ કેવળ આકારમાં નહિ પણ આચરણમાં પણ દાતરડાં જેવું આ પ્રશ્નચિહ્ન મારા હૃદયને ઘાસની પેઠે કાપ્યાં જ કરતું. બીજા પ્રશ્નો જ્યારે એમને ન જડતા ત્યારે ‘કેમ ઊઠ્યા?’, ‘ચા પીઓ છો?’, ‘નહાઓ છો?’, ‘જમ્યા?’. ‘મોં ધુઓ છો?’, ‘પાણી પીઓ છો?’, ‘પાન ખાઓ છો?’, ‘સૂતા છો?’, ‘ખમીસ બદલ્યું?’ ‘કોટ પહેર્યો?’, ‘ટોપી પહેરી?’, ‘બહાર જાઓ છો?’, ‘દીવાસળી લીધી?’, ‘દીવો સળગાવ્યો?’, ‘ફૂંક મારી?’, ‘ઓલવી નાખ્યો?’ એવા એવા હું કરતો હોઉં તે કાર્ય સંબંધી પ્રશ્નો પૂછતા. જગત પર એક જાતનો મને તિરસ્કાર આવી ગયો; મોં પર વિષાદ ને કંટાળાની રેખાઓ પડી ગઈ; ને કોઈ પણ દિવસ હું હસ્યો ન હોઉં ને કદાચ હસ્યો હોઉં તો હવે તો નહિ જ હસું એવો ભાવ મારા મુખ પર ને હૃદયમાં છવાઈ રહ્યો.
આખરે મૌન ધારણ કરવાનો અને એ પૂછે તેનો બિલકુલ સમજાય નહિ તેવી નિશાનીઓ વડે ઉત્તર આપી એમને પ્રશ્ન પૂછતા જ બંધ કરી દેવાનો મેં ઠરાવ કર્યો, પણ એ યુક્તિમાં હું સફળ ન થયો. આખો દિવસ ચેષ્ટાઓ કર્યા કરવી – અને તે પણ કોઈથી સમજાય નહિ એવી રીતે – એ કાર્ય દેખાય છે તેના કરતાં ઘણું કપરું છે. નિશાનીઓ કરવી છોડી દઈ એ શું પૂછે છે તે બિલકુલ સમજતો જ ન હોઉં એવા આશ્ચર્યનો ભાવ વ્યક્ત કર્યા કરવાનો મેં પ્રયત્ન કર્યો. એઓ પ્રશ્ન પૂછ્યા જતા ને હું કંઈ પણ બોલ્યા વગર આશ્ચર્યથી એમના સ્હામું જોઈ રહેતો.

થોડી વાર અમારે – 

‘?’
‘!’
‘?’
‘!’
‘?’
‘!’
આમ ચાલ્યા કર્યુ. પણ બારણા દીધે કંઈ યમદૂત જાય છે? આમ ફાવ્યું નહિ એટલે કાગળ પેન્સિલ લઈ આવી મારા હાથમાં આપી એમણે કહ્યું – પૂછ્યું:

‘બોલતા કેમ નથી? લખી જણાવો.’ 

‘જીભ કરડાઈ ગઈ છે; બોલાતું નથી.’ મારે લખવું પડ્યું.

‘ડૉક્ટરને બતાવી?’ 

‘હા.’ મેં લખ્યું.

‘ક્યા ડૉક્ટરને?’ 

‘આ જ શહેરના.’ મેં લખી જણાવ્યું.

‘તેનું નામ શું?’ 

‘જાણતો નથી.’ મેં લખ્યું.

‘આશરે?’ 

‘આશરે શું નામ હશે? ચીમનલાલ? મગનલાલ? છગનલાલ?’ 

‘એ કલ્પનાતીત વિષય છે. ધાર્યા નામ હોતાં નથી. એમ નામ ખબર ના પડે.’ 

‘એના બાપનું નામ શું?’ 

‘વિદિત નથી.’ 

‘કેમ?’ 

‘ખાસ કારણ છે.’ 

‘શું?’ 

‘પ્રશ્નો પૂછીને બીજાને કંટાળો આપવાની મને ટેવ નથી.’ 

‘એની માનું નામ તો ખબર છે ને?’ 

‘ના.’ 

‘એની પ્રેક્ટિસ કેમ ચાલે છે?’ 

‘સાધારણ.’
‘આજે એને ત્યાં કેટલા દર્દીઓ આવ્યા હતા?’ 

‘પચાસ.’
‘કાલે તમારા ધારવા પ્રમાણે કેટલા આવશે?’ 

‘હવે જો એક પણ સવાલ પૂછશે તો તારું ખૂન કરીશ !’ મેં લખેલો કાગળ એને આપ્યો – ના, આપ્યો તો નહિ પણ આપવાનો વિચાર કર્યો ને પછી તરત ફાડી નાખ્યો અને આંખ મીંચીને થોડી વાર સુધી હું પડી રહ્યો. એ રીતે પણ હું શાંતિ ભોગવી ન શક્યો, કારણ કે થોડી વાર રહીને એણે મને પૂછ્યું : ‘હવે કેમ છે?’ ત્યારે મારાથી બોલી દેવાયું: ‘સારું છે.’ પાછી પ્રશ્નોની પરંપરા છૂટી. આખરે કંટાળીને મેં એમને પૂછ્યું :

‘ભદ્રંભદ્રને આગગાડીમાં મળેલા તે તમે જ કે?’ 

‘ભદ્રંભદ્ર કોણ?’ એમણે પૂછ્યું.

‘અમારા પાડોશીની ગાય. ’ થોડીવાર વિચાર કરીને મેં જવાબ આપ્યો.

‘તે આગગાડીમાં શું કામ ગઈ હતી?’ 

‘દૂધ વેચવા.’ 

‘દૂધ વેચવા? કોને વેચવા? તમારો પાડોશી દૂધ વેચે છે? દૂધ કેવું હોય છે?’ 

આમ એને સંભાળવા માટે અનેક પ્રશ્નો સાંભળવા પડ્યા. પણ તેને લીધે મને એક સરસ યુક્તિ સૂઝી આવી. ત્યાર પછી હંમેશાં દરેક પ્રસંગે ને દરેક સ્થળે મેં એ યુક્તિનું પાલન કરવા માંડ્યું, અને એ યુક્તિમાં હું સંપૂર્ણ રીતે સફળ થયો. એ યુક્તિ કેવી હતી તે નીચેના એક જ દાખલા પરથી સમજાઈ જશે.

મારાં કાકીને પિયેર કોઈનું સમચરી હતું, ત્યાં મારા માનવંત પરોણાને લઈને મારે જમવા જવાનું હતું. જમી રહ્યા પછી અમારા જ્ઞાતિજનો સંબંધી એણે પ્રશ્નો પૂછવા માંડ્યા. ‘પેલા તારી જોડે બેઠા હતા તે કોણ હતા?’ 

‘મારા કાકાની બકરી.’ મેં જવાબ દીધો ને ક્ષણભર એ દિડ્મૂઢ થઈ ગયા.

‘ને પેલા તમારી સામે હતા તે?’ 

‘અમારા દાદાનો ઘોડો.’ મેં કહ્યું.

થોડી વાર રહીને એમણે પાછું પૂછ્યું : ‘તે બંને એકબીજા સ્હામે ઘૂરકતા કેમ હતા?’ 

‘અસલનાં વેર.’ મેં જવાબ દીધો.

‘વેર કેમ થયાં?’ 

‘રામલાલ હતો –’ 

‘રામલાલ કોણ?’ 

‘મારી જોડે બેઠા હતા તેના ફૂઆસસરાના ભત્રિજા-જમાઈના કાકાસસરાનો સાળો.’ 

‘તેને શંભુલાલ –’ 

‘શંભુલાલ કોણ?’ 

‘મારી સામે બેઠા હતા તેના સાસુની નણંદની ભોજાઈના ભાઈની બહેનનો વર.’ ‘એક દહાડો રામલાલને શંભુલાલ રસ્તામાં મળ્યા.’ 

‘કયા રસ્તામાં?’ 

‘લાલ પાણીના કૂવા આગળ થઈને જવાય છે ત્યાં. રામલાલ છાપરે ચઢીને શંભુલાલ સામે ભૂંક્યો ને શંભુલાલ કૂવામાં જઈબે રામલાલ સામે ભસ્યો. પછી છગનલાલ, ચીમનલાલ, રમણલાલ, રમાશંકર, મયાશંકર, બોઝ, ટાગોર, વેલ્સ, લૉઈડ –’ 

‘એ બધા કોણ?’ 

‘મારી ફોઈના કૂતરાઓ. તે દોડી આવ્યા ને રમણલાલને ગેટ પર લઈ ગયા. પોલિસ તેને પગે કરડ્યો. એટલે રામલાલને ઝેર ચઢવાથી શંભુલાલ મરી ગયો. રામલાલને સારું આણેલું ઘાસ ફોજદાર ખાઈ ગયો. એટલે રામલાલે ફોજદારને ડાફું ભર્યુ. ફોજદારે તેની સ્હામે દાંત કચકચાવ્યા ને સિપાઈએ ચૂડ ભેરવી. પછી જૅક નામના કૂતરાએ મોટા સાણસાથી બંનેને પકડીને એક ઘડામાં પૂરીને આકાશમાં ફેંકી દીધા….’
મારા કાકી હજી એમ જ માને છે કે શહેર છોડીને પાછા એ પોતાને ગામ ગયા તેમાં બધો વાંક મારો જ છે !

 

* * *

સૌજન્ય : http://www.mavjibhai.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2Ki7hXN
via IFTTT

બંસી કાહે કો બજાઈ : પ્રકરણ ૨

લેખિકા : નિર્મલા દેશપાંડે

અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે

ચંદ્રાવતી બે વર્ષની થઈ ત્યારે ડૉક્ટરસાહેબે આ બંગલો બંધાવ્યો હતો. સારંગપુરના મહારાજાએ હૉસ્પિટલના કમ્પાઉન્ડની નજીકનો આ પ્લૉટ તેમને નજીવી કિંમતે આપ્યો હતો. બંગલાની આગળ – પાછળ ખુલ્લી જગ્યા હતી. બંગલાના ચાર – પાંચ પગથિયાં ચઢતાં મોટો વરંડો, અને ત્યાંથી અંદર પ્રવેશ કરીએ તો મોટો હૉલ આવે. હૉલની જમણી બાજુએ ભોજનકક્ષ હતો. પૂજાની ઓરડી અને ચંદ્રાવતીની રુમ ભોજનકક્ષને સમાંતર હતાં. હૉલની પાછળની બાજુએ કોઠાર અને રસોડું. હૉલની ડાબી બાજુએ ડૉક્ટરસાહેબનો શયનકક્ષ અને તેમાં જ અંગ્રેજી કાચ મઢાવેલું બાથરુમ. ડૉક્ટરસાહેબના શયનગૃહને અડીને બે ઓરડા હતા. એક શેખરનો અને એક મહેમાનો માટે. બંગલાની પાછળના આંગણામાં ભારતીય પદ્ધતિનું બાથરુમ હતું અને તેની બાજુએ ઉપર અગાશીમાં જવાનો દાદરો.

રામરતન ઘોડાગાડીવાળો ડૉક્ટરસાહેબને હૉસ્પિટલમાં અને શેખરને નિશાળે મૂકવા નીકળી જાય ત્યારે ઘરમાં મા-દીકરી અને એકાદ બે નોકર સિવાય બીજું કોઈ ન હોય. જાનકીબાઈ પૂજાઘરમાં કે રસોડામાં અને ચંદ્રાવતી તેના કમરામાં અભ્યાસ કરતી હોય. કોઈ કોઈ વાર રસોડામાં નાસ્તાના ડબા ફંફોસવા આવે એટલું જ.

ચંદ્રાવતીની પરીક્ષાઓ નજીક આવી હતી. અભ્યાસમાં ધ્યાન પરોવતી હતી ત્યાં જાનકીબાઈ મોટે મોટેથી વ્યંકટેશસ્ત્રોત્ર ગાવા લાગ્યાં: ‘ધાવ ધાવ રે ગોવિન્દા, હાતી ઘેઉનિયાં ગદા/કરી માઝ્યા કર્માચા ચેંદા, સચ્ચિદાનંદા! (હે ગોવિંદ, હાથમાં ગદા લઈને દોડતાં આવો અને મારા કર્મોને છુંદી નાખો, હે સચ્ચિદાનંદ!)

સ્તોત્ર રટતાં રટતાં તેમને અચાનક કંઈક યાદ આવ્યું, અને પ્રભુસ્મરણ અર્ધે મૂકી તેમણે બૂમ પાડી, “અરે બાલકદાસ!”

સિકત્તર પાછળના આંગણામાં વાવેલાં શાકભાજીને ઝારી વતી પાણી પાતો હતો. તેણે જવાબ આપ્યો, “જી હજૂર, સિકત્તર અબ્બે હાલ આયા,” પણ આરામથી પોતાનું કામ કર્યે રાખ્યું.

જાનકીબાઈનો બબડાટ શરુ થઈ ગયો. “આ સિકત્તર પણ ખરો છે! જાતનો આહિર, પણ તેનો રુવાબ તો જુઓ! કપાળમાં ભસ્મના પટા અને ગળામાં તુલસીની માળાઓનો ઠઠારો! જેને તેને કહેતો ફરે છે કે હું ડૉક્ટરસાહેબનો સેક્રેટરી છું, મને સિકત્તર કહીને બોલાવો!” સ્વગત વક્તવ્ય સાથે તેમણે ભગવાનને એક એક કરીને ફૂલ ચઢાવ્યાં અને આરતી પૂરી કરી. ચરણામૃતનું પાણી પાછળના તુલસીક્યારામાં રેડવા જતાં હતાં ત્યાં તેમને કશું’ક યાદ આવ્યું. રસોડા પાસે તે રોકાઈ ગયા અને હવે ધારદાર અવાજમાં બૂમ પાડી, “બાલકદા….સ!”

શેઠાણીના અવાજમાંની તીક્ષ્ણતા સિકત્તર ઓળખી ગયો અને હાથમાંની ઝારી ઝડપથી હોજના કઠેડા પર મૂકી, પોતાના મેલા ધોતિયા વતી હાથ લૂછતાં લૂછતાં ડફોળ જેવો ચહેરો કરીને આવ્યો અને રસોડાનાં પગથિયાંથી થોડે દૂર ઉભો રહ્યો. 

“બડે બાબુજીકે જઈકે સતવન્તીકો કહિયો, ઠાઢે ઠાઢે બંગલે પર આ જઈયો.”

ચંદ્રાવતીએ નિ:શ્વાસ મૂક્યો. ‘આજે સત્વન્તકાકીના દિગ્દર્શન નીચે પાપડ બનવાના છે. આખ્ખો દિવસ ધમાલ રહેવાની અને બા કહે છે, ‘ઠાઢે – ઠાઢે!’ અને સત્વન્તકાકી એકલાં થોડાં આવશે? સાથે આવશે તેમની બન્ને દીકરીઓ! ઓ મા! આજે તો રિવિઝનનો સત્યાનાશ થવાનો છે.’

મૅટ્રિકના વર્ગની વિદ્યાર્થિનીઓને પરીક્ષાની તૈયારી કરવાની રજાઓ પડી હતી. ચંદ્રાવતીએ પુષ્કળ અભ્યાસ કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેના ક્લાસની અંજિરા, મંજુલા, પવિત્રા અને દિઘે માસ્તરની શિલા, બધી ખિંટીએ ચોટલા બાંધીને વાંચવા મંડી પડી હશે.

પરમ દિવસે મંજુલા અને અંજિરા સવારના પહોરમાં જ તેની પાસે આવી પહોંચી હતી ; અંગ્રેજીનાં પ્રશ્નોના જવાબ પૂછવા. તેમાં મંજુલા તો ઠીક છે, પણ અંજિરાને તો સમ ખાવા પૂરતું પણ અંગ્રેજીનું વાક્ય લખતાં નથી આવડતું. જો કે દોઢ મહિનામાં તે આ કમી પણ પૂરી કરી લેશે. તેના ઘરમાં તો જમ્યા પછી હાથ પર પાણી રેડવા અને રુમાલ ધરવા નોકર રાખ્યા છે. આ છોકરીઓની મા ભલે અભણ હોય, પણ ઍન પરીક્ષાના સમયે પાપડ – ફરફર બનાવવા પોતાની દીકરીઓ પાસે વેઠ નથી કરાવતી. પરીક્ષા મ્હોં ફાડીને સામે ઊભી છે અને અમારા માતુશ્રીને પાપડ બનાવવાનું યાદ આવે છે! મનમાં ચડભડ કરતી ચંદ્રાવતી ઈતિહાસનાં પાનાં ફેરવવા લાગી. આંખ સામેથી અક્ષરો તો ફટાફટ પસાર થઈ રહ્યા હતા, પણ મગજમાં કંઈ ઉતરતું નહોતું.  પુસ્તક બંધ કરીને તે પેન્સિલ સાથે રમત કરતી રહી અને ત્યાર પછી બારી પાસે જઈ દૂર સુધી નજર નાખતી રહી. સૂરજ બરાબર મધ્યાહ્ન પર આવી પહોંચ્યો હતો.

ગરમી એટલી પડી હતી કે અંગારા પર તપાવેલા લોઢાના સળિયાને પાણીમાં ડૂબાડતાં જેમ ‘ચર્ર ચર્ર’ અવાજ થાય, તેમ આંખો ચરચરાટ કરીને બળતી હતી. આ સડકનું નામ કોઈએ ‘ઠંડી સડક’ કેમ પાડ્યું હશે? ખેર, સડકની પેલી પાર આવેલી વિસ્તીર્ણ ઝાડીના છેવાડે શરુ થતા ભૂખરા, તાંબા જેવા ડુંગરાઓની હારના શિખર પર સોનગિરનાં આરસનાં જૈન મંદિરો તડકામાં ઝગમગતા હતા.  જૈન મંદિરોની ડાબી બાજુએ આવેલા શિખર પર પુરાતન મહાદેવના મંદિરમાં જવા માટેનાં ઊંચી અને સીધી નિસરણી જેવાં પગથિયાં સ્પષ્ટ દેખાતા હતા. પ્રખર ગરમીને કારણે સમગ્ર ઝાડી પરથી મૃગજળની જેમ તરંગો ઉઠતાં હતાં. ચંદ્રાવતીના મનમાં એક વિચીત્ર ઝંખના જાગી અને તેણે ત્યાંથી નજર ફેરવી લીધી.

હવે તેણે નજર રાજમહેલની દેવડી તરફ ફેરવી. દેવડી પરનો સુવર્ણ કળશ બળબળતા તડકામાં ઝળહળતો હતો. કાળા સૅટીનના ખુલ્લા તાકાને જાણે કોઈએ ખોલીને પાથર્યો હોય તેવી ઠંડી સડક દેખાતી હતી. સડક રાજમહેલથી નીકળી, ડૉક્ટરસાહેબના બંગલાને અડી, બંગલાની ડાબી બાજુએ થઈ એકા’દ માઈલ દૂર આવેલા ક્લબને પાર કરી ઠેઠ સારંગપુર રેલ્વે સ્ટેશન પર પહોંચે. ગામમાંથી નીકળતો કાચો રસ્તો ઠંડી સડકને મળતો. બંગલા પાસે કોઈ અવરજવર હોય તો આ કાચા રસ્તા પરથી ઠંડી સડક પર આવી, ત્યાંથી ચાલીને હૉસ્પિટલ જનારા ગરીબ અને બિમારો લોકોની ચહેલ પહેલ, અથવા રાજમહેલ જનાર ચકના પડદાવાળી એકાદ બગ્ગી કે કોઈ વાર ખુલ્લી ટમટમ (એક જાતની ઘોડાગાડી)ની આવન-જાવન હોય. નહી તો સડક સામસૂમ જ રહેતી.

અસહ્ય તડકાથી તપાયેલી ઠંડી સડક પર ઠેરવેલી ચંદ્રાવતીની નજર હવે રાજમહેલની અગાશી પરના પત્થરની જાળીવાળા હવામહેલ પર સ્થિર થઈ અને લોકપ્રિય થયેલું લોકગીત ગણગણવા લાગી : ‘જવાની સરર સરર સર્રાવૈ, જૈસો અંગ્રેજનકો રાજ/કજર દઈ, મૈં કા કરું? મોરે વૈસેઈ નૈન કટાર : અંગ્રેજન કો રાજ, જૈસો ઉડૈ હવાઈ જહાજ/જવાની સરર સરર સર્રાવૈ – જૈસી અંગ્રેજીમેં તાર!” (મારૂં યૌવન એવું હિલોળા કરે છે, જાણે અંગ્રેજોનું રાજ દેશભરમાં ફેલાયું છે અને વિમાનની જેમ વ્યોમમાં ઉડે છે. આંખમાં કાજળ શા માટે લગાડું? મારી અણિયાળી આંખો કટારીની જેમ ધારદાર છે…)

બંગલાની આગળના વરંડાના ખૂણામાં રાખેલા જોડા પહેરી દબાતા પગલે સિકત્તર બંગલાના પગથિયાં ઉતરી, બંગલાની પાછળની પગદંડી પર ચાલવા લાગ્યો અને ફરી પાછો આવી, ચંદ્રાવતીની બારીની નીચે જોડા ઉતારી બિલીપત્રના વૃક્ષ ફરતી ગોળાકારમાં બાંધેલી પાળ પર ત્રણ વાર માથું મૂકી પગે પડ્યો – જે રીતે ચંદ્રાવતી હંમેશા કરતી આવી હતી. સિકત્તરને પોતાની નકલ કરતો જોઈ ચંદ્રાવતીને ગીત ગાતાં ગાતાં જ હસવું આવી ગયું. રસોઈ પતાવીને જાનકીબાઈ ચંદ્રાવતીની પાછળ ક્યારે આવીને ઉભાં એની તેને ખબર ન રહી.

“રામ જાણે, ક્યાંથી કેવાં કેવાં ગાયન સાંભળીને આવે છે અને બરાડા પાડીને ગાતી જાય છે!” તેઓ બોલ્યાં. 

ચંદ્રાવતી ચમકી ગઈ. તેણે ગરદન ફેરવી બા સામે જોયું.

“સાંભળ, આજે ‘એમની’ જમવાની વ્યવસ્થા હૉલમાં કરવાની છે. તેમને જોઈતી ચીજવસ્તુનું બરાબર ધ્યાન રાખજે, એવું કહેવા આવી તો તું તો બાઈ ગાયનમાં મશગૂલ છો! બારીમાં ઉભાં રહીને જેવાં તેવાં ગાયન ગાવાનાં ના હોય, સમજી?”

“કેમ વળી?” વિસ્ફારેલી નજરે મા તરફ જોઈ ચંદ્રાવતીએ પૂછ્યું.

“રસ્તા પર લોકો આવતા-જતા હોય છે. વળી બડે બાબુજીના દદ્દા આવ્યા છે, ખબર છે ને?”

“ખબર છે, હવે!”  બારી પાસેથી ખસી ચંદ્રાવતી ચિડાઈને બોલી.

“દદ્દાને ગામમાં જવું હોય તો આપણા કમ્પાઉન્ડમાંથી જ જતા હોય છે. બહુ ઝી…ણી નજર હોય છે એમની.”

“એવા તે આપણા કોણ થાય છે આ દદ્દા કે આપણે તેમનાથી ડરવું જોઈએ?”

“તને કહીને શો ફાયદો? પેલા કાલીચરણ ઝાડુવાળાની બૈરી કજરી જાંબુડીની નીચે બેસી તેના ભુલકાને ધવડાવતી હતી. એનું બિચારીનું ધ્યાન પણ નહોતું કે તેનો ઘૂંઘટ ખસી ગયો હતો અને દદ્દા ત્યાંથી નીકળી રહ્યા હતા.”

“પછી?”

“પછી શું? દદ્દા એવું તે કાંઈ બબડ્યા એમની ભાષામાં, આપણી તો જીભ પણ ન ઉપડે એવું કહેતાં.”

“પણ કહો તો ખરી!”

“શું કહું? છિનાલ…રાં…” એવી ગાળ આપીને તેના પર થૂંક્યા.”

“છી!” જાણે પોતાના શરીર પર થૂંક ઉડ્યું હોય તેવી સૂગથી તમતમીને ચંદ્રાવતી બોલી; “પણ તને કેવી રીતે ખબર પડી, બા?”

“રસોડામાંથી મેં બધું જોયું. બિચારો કાલીચરણ તેમના પગે પડ્યો અને વારે વારે કાલાવાલાં કરીને માફી માગી ત્યારે તેઓ શાંત થયા. તારા બાપુજી હૉસ્પિટલમાંથી આવ્યા પછી મેં તેમને બધી વાત કરી. અમે નક્કી કર્યું હતું કે આ બાબતમાં તને કશું ન કહેવું. પણ આજે કહેવું જ પડ્યું. અરે, દદ્દાના જોડાંનો દૂર દૂરથી કર્ર કર્ર અવાજ સાંભળતાં વેંત હું તો બાઈ, રસોડાનું પાછલું બારણું બંધ કરી દઉં છું.”

“હવામાં ગયા તમારા દદ્દા. અમારા બંગલામાં અમે ગમે તે કરીએ. અમારી મરજી,” ચંદ્રાવતી બોલી.

“તો કરો જે કરવું હોય તે! આ બુંદેલા રાજપુત કોમ બહુ કડક હોય છે એવું તને સમજાવવા આવી તે અમારી ભુલ થઈ,” કહી જાનકીબાઈ રસોડા તરફ ગયાં. એમનાં પગનાં આંગળાઓ પર ચઢાવેલા વિંછિયાઓનો ટપ્પ, ટપ્પ અવાજ લાંબા વખત સુધી ગુંજતો રહ્યો. ચંદ્રાવતી ફરી એક વાર બારી પાસે ઝુકીને ઉભી રહી, જાણે સંભ્રમિત થઈ હોય તેમ. તે વિચાર કરવા લાગી : દદ્દા કજરી પર થૂંક્યા? આવું બને જ નહી. દદ્દાને જોઈને તેણે ઘૂમટો ન તાણ્યો તેમાં એવો તે શો ગુનો કર્યો?

રાજમહેલ પરથી બાર વાગ્યાની તોપ ફૂટવાનો અવાજ સાંભળી ચંદ્રાવતી ભાનમાં આવી. પિતાજીનો ઘેર આવવાનો સમય થઈ ગયો હતો. તેણે ટેબલ પરના ઘડિયાળને ચાવી આપી અને રસોડામાં જઈને ડૉક્ટરસાહેબના ભોજનની તૈયારી કરવા લાગી.


કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસેનું વિજાણુ સંપર્ક સરનામું: captnarendra@gmail.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

from વેબગુર્જરી https://ift.tt/2tnwMkh
via IFTTT